kwas gla – działanie, właściwości, źródła i suplementacja
Kwas gla – co to jest?
Kwas gla to określenie stosowane w odniesieniu do kwasu gamma-linolenowego, należącego do wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-6. W literaturze naukowej występuje pod skrótem GLA, pochodzącym od angielskiej nazwy gamma-linolenic acid. Choć omega-6 często kojarzą się przede wszystkim z działaniem prozapalnym, kwas gla jest pod tym względem znacznie bardziej interesujący, ponieważ w organizmie może być przekształcany do związków wykazujących działanie regulujące procesy zapalne.
Kwas gla nie występuje w diecie w tak dużych ilościach jak kwas linolowy, który obecny jest między innymi w wielu olejach roślinnych. Organizm człowieka potrafi jednak wytwarzać kwas gla właśnie z kwasu linolowego przy udziale enzymu delta-6-desaturazy.
Proces ten nie zawsze zachodzi jednak równie sprawnie. Na aktywność enzymów uczestniczących w przemianach kwasów tłuszczowych mogą wpływać między innymi wiek, sposób żywienia, niektóre choroby metaboliczne, spożycie alkoholu, stres oksydacyjny czy niedobory wybranych składników odżywczych.
Z tego powodu kwas gla stał się składnikiem licznych suplementów diety, zwłaszcza oleju z wiesiołka, oleju z ogórecznika oraz oleju z nasion czarnej porzeczki.
Najczęściej zainteresowanie tym związkiem dotyczy jego potencjalnego wpływu na skórę, gospodarkę zapalną, komfort przed miesiączką, kondycję włosów, układ nerwowy oraz metabolizm lipidów.
Kwas gla – do jakiej grupy kwasów tłuszczowych należy?
Kwas jest wielonienasyconym kwasem tłuszczowym z rodziny omega-6. Jego pełna nazwa chemiczna to kwas gamma-linolenowy, a zapis strukturalny może być przedstawiany jako 18:3 n-6.
Oznacza to, że jego cząsteczka zawiera 18 atomów węgla oraz trzy wiązania podwójne.
Kwas powstaje w organizmie przede wszystkim z kwasu linolowego, czyli podstawowego kwasu omega-6 dostarczanego z pożywieniem.
Przemiana przebiega w uproszczeniu następująco:
kwas linolowy → kwas gla → DGLA → dalsze metabolity lipidowe.
To właśnie kolejny produkt przemiany, czyli DGLA – kwas dihomo-gamma-linolenowy – ma szczególne znaczenie biologiczne.
Z DGLA mogą powstawać związki należące do eikozanoidów, w tym prostaglandyny serii 1. Część z nich jest kojarzona z działaniem modulującym procesy zapalne i reakcje naczyniowe.
Dlatego ocena działania GLA jest bardziej skomplikowana niż proste stwierdzenie, że wszystkie kwasy omega-6 działają prozapalnie.
Jak kwas gla działa w organizmie?
Kwas gla jest przede wszystkim elementem szlaków metabolicznych prowadzących do powstawania biologicznie aktywnych mediatorów lipidowych.
Po dostarczeniu do organizmu może zostać wydłużony do DGLA. Następnie DGLA uczestniczy w produkcji prostaglandyn oraz innych substancji regulujących odpowiedź zapalną.
Nie oznacza to jednak, że kwas gla jest klasycznym środkiem przeciwzapalnym porównywalnym z lekami. Jego działanie jest subtelniejsze i zależy od wielu czynników, między innymi:
- ilości dostarczonego GLA,
- podaży innych kwasów tłuszczowych,
- aktywności enzymów metabolicznych,
- poziomu kwasów omega-3,
- stanu zdrowia,
- sposobu żywienia.
Właśnie dlatego efekty suplementacji mogą być różne u poszczególnych osób.
Kwas gla a stany zapalne
Jednym z najczęściej badanych obszarów dotyczących GLA jest jego potencjalny wpływ na procesy zapalne.
Kwas gla może zostać przekształcony do DGLA, z którego powstają między innymi prostaglandyny serii 1. Związki te mogą uczestniczyć w regulacji odpowiedzi zapalnej organizmu.
Jednocześnie DGLA może konkurować z kwasem arachidonowym o część enzymów uczestniczących w produkcji mediatorów lipidowych.
Z tego powodu GLA bywa przedstawiany jako kwas omega-6 o właściwościach innych niż te, które typowo przypisuje się wysokiej podaży kwasu linolowego czy kwasu arachidonowego.
Trzeba jednak pamiętać, że metabolizm kwasów tłuszczowych jest bardzo złożony. Nie można zakładać, że większa ilość kwas gla automatycznie oznacza silniejsze działanie przeciwzapalne.
Znaczenie ma równowaga pomiędzy poszczególnymi rodzinami kwasów tłuszczowych.
Kwas gla a kwasy omega-3
Ciekawym zagadnieniem jest łączenie GLA z kwasami omega-3, szczególnie EPA.
W organizmie DGLA może zostać częściowo przekształcone do kwasu arachidonowego. Teoretycznie nadmierna konwersja mogłaby ograniczać część pożądanych efektów suplementacji GLA.
EPA, obecny w tłustych rybach i oleju rybim, wpływa na szlaki metabolizmu kwasów tłuszczowych i może zmniejszać udział niektórych prozapalnych metabolitów kwasu arachidonowego.
Z tego powodu w części badań analizowano jednoczesne stosowanie GLA oraz EPA.
Takie połączenie bywa rozważane szczególnie wtedy, gdy celem jest wspieranie prawidłowej równowagi mediatorów zapalnych.
Nie oznacza to jednak, że każda osoba przyjmująca kwas gla powinna automatycznie suplementować olej rybi. Znaczenie ma całkowita dieta i ilość ryb spożywanych w ciągu tygodnia.
Naturalne źródła kwas gla
W typowej diecie ilość GLA jest stosunkowo niewielka. Najbardziej skoncentrowane naturalne źródła tego kwasu to określone oleje roślinne.
Olej z ogórecznika
Jednym z najbogatszych źródeł GLA jest olej z nasion ogórecznika lekarskiego.
Zawartość kwas gla może wynosić około 20–25% wszystkich kwasów tłuszczowych, choć dokładny skład zależy od jakości surowca i procesu produkcji.
Dzięki wysokiemu stężeniu GLA stosunkowo niewielka ilość oleju może dostarczyć znaczącą porcję kwasu gamma-linolenowego.
Olej z wiesiołka
Olej z wiesiołka jest prawdopodobnie najbardziej rozpoznawalnym suplementacyjnym źródłem GLA.
Zawartość kwasu gla jest w nim zwykle niższa niż w oleju z ogórecznika i często mieści się w okolicach kilku do kilkunastu procent.
Mimo to olej z wiesiołka jest popularny szczególnie w suplementach przeznaczonych dla kobiet i preparatach wspierających skórę.
Olej z nasion czarnej porzeczki
Olej z nasion czarnej porzeczki również dostarcza GLA.
Jego zaletą jest szerszy profil kwasów tłuszczowych, ponieważ oprócz omega-6 może zawierać także kwas alfa-linolenowy należący do rodziny omega-3.
Spirulina
Niewielkie ilości GLA mogą występować również w niektórych gatunkach mikroalg, między innymi spirulinie.
Pod względem praktycznym ilość kwasu gla dostarczana ze standardową porcją spiruliny jest jednak zazwyczaj znacznie mniejsza niż w przypadku skoncentrowanych olejów.
Kwas gla a skóra
Kwas gla jest często stosowany w suplementach przeznaczonych do wspomagania skóry suchej, wrażliwej i skłonnej do podrażnień.
Kwasy tłuszczowe uczestniczą w budowie lipidowej bariery naskórkowej. Odpowiednia struktura tej bariery ogranicza utratę wody i chroni skórę przed działaniem czynników środowiskowych.
Niedobór niezbędnych kwasów tłuszczowych może wpływać na zwiększoną suchość skóry, łuszczenie oraz pogorszenie jej elastyczności.
Kwas gla może uczestniczyć w tworzeniu lipidów wspierających prawidłową funkcję bariery skórnej.
Dlatego olej z wiesiołka i olej z ogórecznika są obecne zarówno w suplementach, jak i kosmetykach.
Kwas gla a atopowe zapalenie skóry
GLA był wielokrotnie analizowany w kontekście atopowego zapalenia skóry.
Założenie biologiczne jest logiczne: część osób z problemami dermatologicznymi może mieć zaburzenia metabolizmu niezbędnych kwasów tłuszczowych, a GLA omija pierwszy etap przemiany kwasu linolowego zależny od enzymu delta-6-desaturazy.
Wyniki badań klinicznych nie są jednak jednoznaczne.
Niektóre badania sugerowały poprawę określonych parametrów skóry, inne nie potwierdziły wyraźnej przewagi suplementacji nad placebo.
Dlatego kwas gla nie powinien być traktowany jako zamiennik leczenia dermatologicznego.
Może natomiast stanowić element wspierania diety i bariery lipidowej skóry.
Kwas gla a PMS
Jednym z najczęstszych powodów sięgania po olej z wiesiołka jest zespół napięcia przedmiesiączkowego.
Kwas gla uczestniczy w metabolizmie prostaglandyn, dlatego pojawiła się hipoteza, że jego podaż może wpływać na niektóre objawy związane z cyklem menstruacyjnym.
W praktyce olej z wiesiołka stosowany jest między innymi w przypadku:
- tkliwości piersi,
- uczucia obrzmienia,
- napięcia,
- dyskomfortu przed miesiączką.
Badania dotyczące GLA i PMS przynoszą jednak mieszane rezultaty. Nie u wszystkich kobiet efekt jest wyraźny.
Jeśli objawy PMS są bardzo nasilone lub pojawiają się zaburzenia cyklu, silne wahania nastroju albo nietypowe krwawienia, suplementacja nie powinna zastępować konsultacji z lekarzem.
Kwas gla a ból i tkliwość piersi
Olej z wiesiołka, zawierający GLA, bywa stosowany w przypadku cyklicznej mastalgii, czyli bólu i tkliwości piersi pojawiających się w określonych fazach cyklu.
Potencjalny mechanizm ponownie wiąże się z metabolizmem prostaglandyn i kwasów tłuszczowych.
Efekt nie pojawia się zwykle natychmiast. W badaniach suplementy oceniano najczęściej po kilku tygodniach lub miesiącach stosowania.
Przewlekły ból piersi, pojawienie się guzka, zmiany skóry lub wydzieliny z brodawki zawsze wymagają natomiast diagnostyki niezależnie od suplementacji.
Kwas gla a hormony
Kwas gla nie jest hormonem i nie działa jak estrogen, progesteron czy preparaty hormonalne.
Jego wpływ na objawy związane z cyklem wynika raczej z udziału w produkcji mediatorów lipidowych.
Dlatego określenia sugerujące, że GLA „reguluje hormony”, są dużym uproszczeniem.
Może on wpływać na niektóre procesy towarzyszące zmianom hormonalnym, ale nie oznacza to bezpośredniej korekcji poziomu hormonów.
Kwas gla a menopauza
Preparaty z olejem z wiesiołka bywają również stosowane przez kobiety w okresie okołomenopauzalnym.
Najczęściej oczekiwanym efektem jest zmniejszenie dyskomfortu związanego z suchością skóry lub wahaniami samopoczucia.
Dowody dotyczące stosowania GLA na typowe objawy menopauzy, takie jak uderzenia gorąca, są jednak ograniczone.
Dlatego suplementacji nie należy traktować jako odpowiednika terapii hormonalnej ani jako uniwersalnego sposobu na objawy menopauzy.
Kwas gla a depresja i nastrój
Kwasy tłuszczowe odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu układu nerwowego. Fosfolipidy zawierające określone kwasy tłuszczowe wchodzą w skład błon komórek nerwowych i wpływają na ich właściwości.
Najwięcej danych dotyczących zdrowia psychicznego dotyczy jednak kwasów omega-3, szczególnie EPA i DHA.
W przypadku GLA dowodów jest znacznie mniej.
Nie można więc uznać, że kwas gla jest suplementem o potwierdzonym działaniu przeciwdepresyjnym.
Teoretycznie wpływ na procesy zapalne i metabolizm lipidów może być jednym z mechanizmów łączących GLA z pracą układu nerwowego, ale obecnie nie jest to wystarczająca podstawa do traktowania go jako terapii depresji.
Kwas gla a układ nerwowy
Błony neuronów zawierają duże ilości lipidów, dlatego profil kwasów tłuszczowych w diecie ma znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego.
GLA uczestniczy również w produkcji mediatorów lipidowych wpływających pośrednio na procesy zapalne.
Badania obejmowały między innymi osoby z niektórymi neuropatiami, jednak efekty nie są na tyle jednoznaczne, aby GLA zastępował standardowe leczenie neurologiczne.
Kwas gla a neuropatia cukrzycowa
Jednym z historycznie badanych zastosowań kwasu gamma-linolenowego jest neuropatia cukrzycowa.
Hiperglikemia może wpływać na metabolizm kwasów tłuszczowych oraz funkcję naczyń odżywiających nerwy.
W części badań analizowano więc możliwość wykorzystania GLA jako wsparcia metabolizmu lipidowego.
Nie jest to jednak podstawowe leczenie neuropatii cukrzycowej.
Największe znaczenie nadal ma kontrola glikemii, leczenie przyczyny, aktywność fizyczna dostosowana do stanu zdrowia i odpowiednia terapia bólu neuropatycznego.
Kwas gla a reumatoidalne zapalenie stawów
GLA był również analizowany w kontekście reumatoidalnego zapalenia stawów.
Zainteresowanie wynikało z jego przemiany do DGLA i potencjalnego wpływu na mediatory stanu zapalnego.
W części badań obserwowano zmniejszenie niektórych objawów, takich jak sztywność czy tkliwość stawów.
Suplementacja nie powinna jednak zastępować leków modyfikujących przebieg choroby, ponieważ nieleczone reumatoidalne zapalenie stawów może prowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia stawów.
Kwas gla a cholesterol
Kwasy tłuszczowe wpływają na metabolizm lipidów, jednak znaczenie GLA dla poziomu cholesterolu jest mniej oczywiste niż w przypadku zamiany tłuszczów nasyconych na wielonienasycone kwasy tłuszczowe w całej diecie.
Nie należy więc traktować suplementu GLA jako podstawowego sposobu obniżania cholesterolu.
Znacznie większe znaczenie ma ogólny sposób odżywiania, masa ciała, aktywność fizyczna, spożycie błonnika, palenie tytoniu, genetyka oraz ewentualne leczenie farmakologiczne.
Kwas gla a włosy
GLA bywa składnikiem preparatów przeznaczonych do wspierania włosów i skóry.
Może to wynikać z jego udziału w budowie lipidów skóry i zachowaniu właściwej bariery naskórkowej.
Nie istnieją jednak przekonujące dowody, że sam kwas gla znacząco przyspiesza wzrost włosów u osób bez niedoborów.
Wypadanie włosów może mieć wiele przyczyn, między innymi:
- niedobór żelaza,
- zaburzenia tarczycy,
- stres,
- niedobór energii lub białka,
- zaburzenia hormonalne,
- łysienie androgenowe,
- choroby autoimmunologiczne.
Dlatego przy nasilonym wypadaniu włosów diagnostyka przyczyny jest ważniejsza niż stosowanie pojedynczego suplementu.
Kwas gla a trądzik
GLA może wpływać na gospodarkę lipidową skóry oraz mediatory zapalne, dlatego teoretycznie może interesować osoby z cerą problematyczną.
Nie jest jednak standardowym sposobem leczenia trądziku.
W przypadku trądziku istotne znaczenie mają między innymi androgeny, produkcja sebum, rogowacenie ujść mieszków włosowych, mikrobiom skóry i lokalne procesy zapalne.
Kwas gla może być elementem diety, ale nie powinien zastępować dobrze udokumentowanych metod dermatologicznych.
Kwas gla a bariera hydrolipidowa skóry
Jednym z bardziej uzasadnionych powodów zainteresowania GLA jest jego związek z lipidami naskórka.
Skóra potrzebuje odpowiedniego składu lipidów, aby ograniczać przeznaskórkową utratę wody.
Kiedy bariera hydrolipidowa jest osłabiona, skóra może stać się:
- sucha,
- napięta,
- łuszcząca,
- bardziej reaktywna,
- podatna na podrażnienia.
Dostarczanie odpowiednich ilości niezbędnych kwasów tłuszczowych może wspierać prawidłową strukturę błon komórkowych oraz warstwy lipidowej skóry.
Kwas gla – suplementacja
Kwas gla dostępny jest najczęściej nie w czystej postaci, lecz jako składnik oleju z wiesiołka, ogórecznika lub czarnej porzeczki.
Dlatego podczas wyboru suplementu warto zwracać uwagę nie tylko na ilość oleju podaną na etykiecie, lecz przede wszystkim na rzeczywistą zawartość GLA.
Przykładowo kapsułka zawierająca 1000 mg oleju z wiesiołka nie oznacza 1000 mg GLA.
Jeśli produkt zawiera 9% kwasu gamma-linolenowego, 1000 mg oleju dostarczy około 90 mg GLA.
Właśnie ta wartość ma największe znaczenie przy porównywaniu suplementów.
Ile kwas gla dziennie?
Nie istnieje jedna oficjalna dawka GLA przeznaczona dla wszystkich osób.
W suplementach i badaniach stosowano bardzo różne ilości – od stosunkowo małych dawek rzędu kilkudziesięciu miligramów do kilkuset miligramów GLA dziennie.
W niektórych badaniach dotyczących chorób zapalnych wykorzystywano dawki jeszcze większe, jednak nie oznacza to, że powinny być one stosowane samodzielnie.
W suplementacji ogólnej częściej spotykane są produkty dostarczające około 100–300 mg GLA dziennie.
Wybór dawki zależy między innymi od celu suplementacji, diety, przyjmowanych leków i stanu zdrowia.
Kwas gla – rano czy wieczorem?
Nie ma mocnych dowodów wskazujących, że GLA musi być przyjmowany o konkretnej porze dnia.
Najważniejsza jest regularność.
Ponieważ jest to kwas tłuszczowy, suplement najczęściej warto przyjmować podczas posiłku zawierającego tłuszcz.
Może to poprawić komfort stosowania i ułatwić włączenie suplementacji do codziennego schematu.
Jeśli dzienna dawka obejmuje kilka kapsułek, można ją podzielić na dwie porcje.
Jak długo stosować kwas gla?
Efekt działania kwasów tłuszczowych nie musi być widoczny po kilku dniach.
W badaniach nad GLA suplementację często prowadzono przez kilka tygodni lub miesięcy.
W przypadku skóry czy dolegliwości związanych z cyklem ocenianie efektu po kilku dniach może więc być zbyt wczesne.
Jeśli jednak po kilku miesiącach stosowania nie występuje żadna zauważalna poprawa, warto zastanowić się, czy dalsza suplementacja ma uzasadnienie.
Kwas gla – jaki suplement wybrać?
Przy wyborze suplementu warto zwrócić uwagę na kilka elementów.
Najważniejsza jest rzeczywista ilość GLA przypadająca na porcję produktu.
Dobrze również sprawdzić:
- źródło oleju,
- sposób pozyskiwania oleju,
- datę ważności,
- sposób przechowywania,
- obecność przeciwutleniaczy zabezpieczających olej,
- liczbę kapsułek potrzebnych do uzyskania deklarowanej dawki.
Kwasy wielonienasycone są stosunkowo podatne na utlenianie. Dlatego jakość oleju ma duże znaczenie.
Olej z ogórecznika czy olej z wiesiołka?
Oba oleje mogą być źródłem GLA, ale różnią się jego koncentracją.
Olej z ogórecznika zwykle zawiera więcej GLA, dlatego do uzyskania określonej dawki może być potrzebna mniejsza ilość oleju.
Olej z wiesiołka jest natomiast znacznie popularniejszy i występuje w bardzo wielu suplementach.
Nie należy oceniać produktu wyłącznie na podstawie tego, czy zawiera wiesiołek lub ogórecznik.
Najważniejsza jest ilość kwasu gla podana w miligramach.
W przypadku oleju z ogórecznika warto wybierać preparaty oczyszczone i przeznaczone do suplementacji, ponieważ niepożądane składniki naturalnie występujące w roślinie powinny zostać usunięte w procesie produkcji.
Kwas gla – skutki uboczne
GLA w typowych ilościach suplementacyjnych jest zazwyczaj dobrze tolerowany.
Możliwe działania niepożądane dotyczą przede wszystkim układu pokarmowego i mogą obejmować:
- nudności,
- dyskomfort w jamie brzusznej,
- luźniejsze stolce,
- odbijanie,
- uczucie pełności.
Ryzyko działań ubocznych może wzrastać przy wysokich dawkach.
Kwas gla – przeciwwskazania
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki wpływające na krzepnięcie krwi lub mające zaburzenia krzepnięcia.
Przed planowanym zabiegiem chirurgicznym suplementację olejami zawierającymi duże ilości kwasów wielonienasyconych warto omówić z lekarzem.
Konsultacji wymaga również suplementacja w czasie ciąży i karmienia piersią.
Osoby przyjmujące wiele leków lub chorujące przewlekle powinny sprawdzić możliwe interakcje przed zastosowaniem większych dawek GLA.
Kwas gla a leki
Suplementy zawierające olej z wiesiołka czy ogórecznika bywają postrzegane jako całkowicie neutralne, ponieważ mają pochodzenie roślinne.
Naturalne pochodzenie nie oznacza jednak braku interakcji.
Szczególną uwagę należy zwrócić na preparaty wpływające na krzepnięcie krwi.
Przy terapii przewlekłej najlepszym rozwiązaniem jest pokazanie lekarzowi lub farmaceucie konkretnego preparatu wraz z dawką GLA.
Czy kwas gla jest zdrowy?
GLA jest naturalnym składnikiem metabolizmu człowieka i pełni istotną rolę jako prekursor biologicznie aktywnych lipidów.
Nie oznacza to jednak, że każdy potrzebuje jego dodatkowej suplementacji.
U części osób organizm sprawnie wytwarza odpowiednie ilości GLA z kwasu linolowego.
Suplement może być bardziej interesujący wtedy, gdy zależy nam na dostarczeniu GLA bez konieczności przechodzenia przez pierwszy etap przemiany kwasu linolowego.
Ostateczny efekt zależy jednak od całego metabolizmu kwasów tłuszczowych.
Kwas gla a dieta zachodnia
Typowa dieta zachodnia dostarcza dużej ilości kwasów omega-6, przede wszystkim kwasu linolowego.
Nie oznacza to jednak automatycznie wysokiego poziomu GLA.
Organizm musi najpierw przekształcić kwas linolowy przy udziale delta-6-desaturazy.
To jeden z powodów, dla których zwiększenie ilości oleju bogatego w zwykły kwas linolowy nie jest tym samym co suplementacja GLA.
Jednocześnie nie oznacza to, że rozwiązaniem jest przyjmowanie bardzo dużych ilości kwasu gla.
Najważniejszy pozostaje zbilansowany profil tłuszczów w całej diecie.
Co wpływa na powstawanie kwas gla w organizmie?
Przemiana kwasu linolowego do GLA zależy między innymi od aktywności delta-6-desaturazy.
Na aktywność enzymów metabolizujących kwasy tłuszczowe mogą wpływać:
- wiek,
- stan metaboliczny,
- spożycie alkoholu,
- dostępność energii,
- insulinooporność,
- stres oksydacyjny,
- skład diety,
- niedobory niektórych mikroelementów.
Nie oznacza to jednak, że u każdej osoby z wymienionymi czynnikami występuje niedobór GLA.
Pomiar statusu kwasów tłuszczowych wymaga odpowiednich badań laboratoryjnych.
Kwas gla a cynk i magnez
W metabolizmie kwasów tłuszczowych uczestniczą liczne enzymy wymagające odpowiednich warunków metabolicznych i dostępności składników odżywczych.
Cynk i magnez należą do pierwiastków ważnych dla bardzo wielu reakcji enzymatycznych w organizmie.
Nie należy jednak zakładać, że suplementacja cynku czy magnezu automatycznie podniesie poziom GLA.
Najważniejsze jest zapobieganie niedoborom poprzez dobrze zbilansowaną dietę, a suplementy powinny być stosowane wtedy, gdy istnieją ku temu wskazania.
Kwas gla a witamina B6
Witamina B6 jest czasem wymieniana w kontekście metabolizmu wielonienasyconych kwasów tłuszczowych.
Jednocześnie bierze udział w setkach reakcji metabolicznych, w tym w metabolizmie aminokwasów i pracy układu nerwowego.
Nie ma jednak podstaw, aby wysokie dawki witaminy B6 traktować jako sposób na zwiększenie GLA.
Co więcej, długotrwałe stosowanie nadmiernych ilości witaminy B6 może prowadzić do neuropatii.
Kwas gla a stres oksydacyjny
Wielonienasycone kwasy tłuszczowe posiadają kilka wiązań podwójnych, co sprawia, że są bardziej podatne na utlenianie niż tłuszcze jednonienasycone i nasycone.
Dlatego jakość oleju z GLA jest ważna.
Produkt powinien być przechowywany zgodnie z zaleceniami producenta i chroniony przed wysoką temperaturą oraz światłem.
W suplementach często stosuje się również witaminę E, która pełni funkcję antyoksydacyjną i pomaga ograniczać utlenianie lipidów.
Kwas gla a witamina E
Witamina E działa jako antyoksydant chroniący lipidy błon komórkowych przed utlenianiem.
Ponieważ GLA jest wielonienasyconym kwasem tłuszczowym, połączenie preparatu z odpowiednią ochroną antyoksydacyjną ma technologiczne uzasadnienie.
Nie oznacza to jednak, że wraz z GLA należy stosować bardzo wysokie dawki witaminy E.
W wielu produktach niewielka ilość tokoferoli jest już dodawana do oleju jako stabilizator.
Czy kwas gla można stosować codziennie?
W typowych dawkach suplementacyjnych GLA jest najczęściej przyjmowany codziennie.
Nie ma potrzeby stosowania go cyklicznie na zasadzie kilku dni suplementacji i kilku dni przerwy.
Jeśli celem jest wpływ na skład lipidów błon komórkowych, skórę czy metabolizm prostaglandyn, znaczenie ma regularność.
Przy długotrwałym stosowaniu warto jednak okresowo ocenić, czy suplement rzeczywiście przynosi zauważalną korzyść.
Czy kwas gla można łączyć z omega-3?
Takie połączenie jest spotykane zarówno w suplementacji, jak i w badaniach.
Omega-3 i GLA należą do różnych rodzin kwasów tłuszczowych, ale ich metabolity mogą wzajemnie wpływać na szlaki powstawania mediatorów zapalnych.
W praktyce większe znaczenie od samego stosunku kapsułek ma całkowity profil tłuszczów w diecie.
Osoby jedzące mało ryb mogą mieć znacznie niższe spożycie EPA i DHA niż osoby regularnie spożywające tłuste ryby morskie.
Kwas gla a olej z wiesiołka – czy to to samo?
Nie.
Kwas gla jest konkretnym kwasem tłuszczowym, natomiast olej z wiesiołka jest mieszaniną wielu kwasów tłuszczowych.
GLA stanowi jedynie część oleju.
Dlatego dwa preparaty zawierające po 1000 mg oleju z wiesiołka mogą różnić się rzeczywistą ilością GLA.
Na etykiecie należy szukać informacji typu:
„GLA – 90 mg”
lub
„kwas gamma-linolenowy – 100 mg”.
To znacznie bardziej użyteczna informacja niż sama masa oleju.
Kwas gla a olej z ogórecznika – co wybrać?
Jeżeli głównym celem jest uzyskanie określonej ilości GLA, olej z ogórecznika często pozwala osiągnąć ją mniejszą liczbą kapsułek.
Jeżeli natomiast użytkownik preferuje olej z wiesiołka lub dobrze go toleruje, również może być dobrym źródłem.
W każdym przypadku warto porównać:
- ilość GLA w jednej kapsułce,
- zalecaną porcję,
- jakość oleju,
- certyfikaty producenta,
- sposób oczyszczania,
- koszt uzyskania 100 mg GLA.
Kwas gla – po jakim czasie działa?
Nie istnieje jedna odpowiedź.
Jeżeli suplementacja ma wpływać na skórę lub objawy związane z metabolizmem kwasów tłuszczowych, efekt może pojawiać się stopniowo w ciągu kilku tygodni.
Nie jest to suplement typowo działający doraźnie.
W przypadku braku jakiejkolwiek poprawy po kilku miesiącach warto ponownie ocenić zasadność stosowania preparatu.
Kwas gla – najczęściej zadawane pytania
Co to jest kwas gla?
Kwas gla to kwas gamma-linolenowy należący do wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-6. Organizm może wytwarzać go z kwasu linolowego.
Gdzie występuje kwas gla?
Najbogatszymi źródłami są olej z ogórecznika, olej z wiesiołka i olej z nasion czarnej porzeczki.
Czy kwas gla jest omega-6?
Tak. Kwas gamma-linolenowy należy do rodziny kwasów tłuszczowych omega-6.
Czy kwas gla działa przeciwzapalnie?
GLA jest przekształcany do DGLA, z którego powstają mediatory lipidowe mogące modulować reakcję zapalną. Nie powinien jednak być traktowany jak lek przeciwzapalny.
Czy kwas gla pomaga na PMS?
Olej z wiesiołka zawierający GLA jest często stosowany przy PMS i tkliwości piersi, jednak wyniki badań nie są jednoznaczne.
Czy kwas gla pomaga na skórę?
GLA uczestniczy w metabolizmie lipidów i może wspierać prawidłową barierę skóry. Z tego powodu jest częstym składnikiem preparatów przeznaczonych do skóry suchej i wrażliwej.
Czy kwas gla można łączyć z omega-3?
Tak. GLA i kwasy omega-3 mogą być stosowane jednocześnie. Takie połączenia były również analizowane w badaniach nad procesami zapalnymi.
Ile kwas gla dziennie?
Nie istnieje jedna oficjalna dawka odpowiednia dla wszystkich. W suplementach często spotyka się około 100–300 mg GLA na dobę, natomiast w badaniach stosowano również inne ilości.
Czy kwas gla można brać wieczorem?
Tak. Nie ma konieczności przyjmowania go o konkretnej porze. Najczęściej najlepiej stosować suplement wraz z posiłkiem.
Czy kwas gla może powodować skutki uboczne?
Może powodować między innymi nudności, luźniejsze stolce, odbijanie lub dyskomfort trawienny, szczególnie przy wyższych dawkach.
Kwas gla – podsumowanie
Kwas gla, czyli kwas gamma-linolenowy, jest interesującym przedstawicielem kwasów tłuszczowych omega-6. Jego znaczenie wynika przede wszystkim z przemiany do DGLA i dalszego udziału w produkcji biologicznie aktywnych mediatorów lipidowych.
Najbogatszymi źródłami GLA są olej z ogórecznika, olej z wiesiołka oraz olej z nasion czarnej porzeczki.
Suplementacja jest najczęściej rozważana w kontekście skóry, gospodarki zapalnej, PMS, tkliwości piersi oraz ogólnego uzupełniania profilu kwasów tłuszczowych.
Nie należy jednak traktować GLA jako uniwersalnego środka przeciwzapalnego, hormonalnego czy przeciwdepresyjnego. Rezultat suplementacji zależy od całego metabolizmu lipidów, jakości diety, podaży omega-3 i indywidualnego stanu zdrowia.
Przy wyborze preparatu najważniejsza jest rzeczywista zawartość GLA w miligramach, a nie sama ilość oleju z wiesiołka lub ogórecznika podana na froncie opakowania. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki wpływające na krzepnięcie krwi, kobiety w ciąży oraz osoby stosujące wiele leków jednocześnie.
Kwas gla może być wartościowym elementem dobrze zaplanowanej diety lub suplementacji, ale największe znaczenie ma zachowanie równowagi pomiędzy poszczególnymi kwasami tłuszczowymi i dopasowanie suplementu do rzeczywistych potrzeb organizmu.
O autorze
