Piernik dojrzewający – tradycyjny przepis staropolski
Piernik dojrzewający to jeden z najbardziej charakterystycznych wypieków bożonarodzeniowych, którego wyjątkowy smak powstaje dzięki długiemu leżakowaniu surowego ciasta. Wyróżnia go intensywny aromat korzennych przypraw, duża ilość naturalnego miodu oraz miękka, wilgotna konsystencja. Przełożony powidłami śliwkowymi i pokryty czekoladową polewą stanowi doskonałe połączenie słodyczy, delikatnej kwaskowatości i głębokiego, korzennego smaku.
Tradycyjny piernik dojrzewający wymaga odpowiednio wczesnego przygotowania. Surowe ciasto powinno spędzić w chłodnym miejscu przynajmniej dwa tygodnie, chociaż najlepsze rezultaty uzyskuje się po około 4–6 tygodniach. W tym czasie masa stopniowo gęstnieje, a aromaty przypraw i miodu łączą się, nadając wypiekowi charakterystyczny smak.
Staropolski piernik dojrzewający przygotowuje się z mąki pszennej lub jasnej orkiszowej, miodu, masła, cukru, jajek i mieszanki przypraw korzennych. Ważnym etapem jest również przełożenie upieczonych blatów powidłami. Dzięki temu ciasto zyskuje odpowiednią wilgotność i mięknie podczas kilkudniowego odpoczynku.
Dużą zaletą tego wypieku jest możliwość przygotowania kilku pierników jednocześnie. Z jednej porcji ciasta otrzymuje się trzy podłużne pierniki, które można udekorować czekoladą oraz orzechami. Doskonale sprawdzają się nie tylko jako świąteczny deser, ale również jako słodki, własnoręcznie przygotowany prezent.
Piernik dojrzewający zachowuje świeżość przez długi czas, dlatego można przygotować go jeszcze przed świątecznym pośpiechem. Jego smak rozwija się stopniowo, a odpowiednio przechowywane ciasto pozostaje przyjemnie miękkie i aromatyczne. To wypiek, który wymaga cierpliwości, ale sam proces przygotowania nie jest skomplikowany.
Piernik dojrzewający przepis
Składniki
Ciasto piernikowe:
- 1 kg mąki pszennej lub jasnej mąki orkiszowej, typ 480–600
- 500 g płynnego miodu, np. wielokwiatowego, lipowego lub akacjowego (100–200 g można zastąpić miodem gryczanym)
- 250 g masła (opcjonalnie 50–100 g masła można zastąpić smalcem wieprzowym)
- 125 ml mleka
- 400 g cukru (opcjonalnie 300 g cukru trzcinowego dla mniej słodkiego wypieku)
- 3 duże jajka
- około 15 g sody oczyszczonej (3 płaskie łyżeczki)
- około 3 g soli
- 60 g przypraw korzennych do piernika
Mieszanka przypraw korzennych (60 g):
- 30 g mielonego cynamonu
- 12 g mielonego imbiru
- 6 g mielonych goździków
- 4 g mielonego kardamonu
- 3 g mielonej gałki muszkatołowej
- 3 g mielonego ziela angielskiego
- 2 g mielonego czarnego pieprzu
Do przełożenia:
- około 1 kg powideł śliwkowych lub czekośliwkowych
Zamiast powideł można wykorzystać dżem pomarańczowy lub porzeczkowy. Jedną warstwę nadzienia można również zastąpić kajmakiem, masą marcepanową, orzechową albo grysikową.
Polewa czekoladowa:
- 300 g gorzkiej czekolady
- 200–250 ml śmietanki kremówki 30%
- orzechy do dekoracji
- opcjonalnie 1–2 łyżki miodu
Piernik dojrzewający wykonanie
Wykonanie
Przygotowanie ciasta
- Do większego garnka przełóż masło, dodaj miód oraz cukier. Jeśli korzystasz z dodatku smalcu, umieść go w garnku razem z masłem.
- Podgrzewaj składniki na średnim lub niewielkim ogniu, regularnie mieszając. Kontynuuj podgrzewanie do całkowitego rozpuszczenia cukru. Masa może osiągnąć temperaturę bliską wrzenia.
- Zdejmij garnek z kuchenki i pozostaw miodową mieszankę do ostudzenia. Przed połączeniem z pozostałymi składnikami powinna być chłodna lub najwyżej lekko ciepła.
- W dużej misce wymieszaj mąkę z solą oraz przyprawami korzennymi. Następnie wlej przygotowaną wcześniej masę miodową.
- Sodę oczyszczoną rozprowadź w zimnym mleku. Dodaj ją do ciasta razem z jajkami.
- Wyrabiaj składniki ręcznie lub mikserem wyposażonym w hak do ciasta, aż otrzymasz jednolitą masę. Na tym etapie ciasto będzie miękkie i klejące, co jest naturalne. Odpowiednią gęstość uzyska dopiero podczas dojrzewania.
- Jeśli chcesz wzbogacić piernik posiekanymi orzechami albo bakaliami, możesz dodać je podczas wyrabiania.
Dojrzewanie ciasta
- Gotową masę umieść w naczyniu kamionkowym, szklanej, ceramicznej lub stalowej misce albo emaliowanym garnku.
- Przykryj naczynie czystą ściereczką bawełnianą lub lnianą i ustaw w chłodnym miejscu. Najlepiej przechowywać ciasto w lodówce.
- Pozostaw masę na 2–8 tygodni. Zalecany okres dojrzewania wynosi 4–6 tygodni. W tym czasie ciasto stanie się wyraźnie bardziej zwarte.
Formowanie i pieczenie blatów
- Po zakończeniu dojrzewania wyjmij ciasto z lodówki. Jeżeli jest bardzo twarde i trudno je rozwałkować, pozostaw je na około godzinę w temperaturze pokojowej. Jeśli daje się formować od razu, pomiń ogrzewanie.
- Podziel ciasto na trzy jednakowe porcje. Każdą z nich rozwałkuj na prostokąt, delikatnie podsypując stolnicę mąką.
- Przygotuj trzy blaty o jednakowych wymiarach. Możesz wykorzystać formę o wielkości około 40 × 30 cm, 40 × 25 cm albo 39 × 26 cm. Innym rozwiązaniem jest uformowanie prostokątów o wymiarach około 39 × 26 cm i pieczenie ich na dużej blasze wyłożonej papierem do pieczenia.
- Pozostałe po wyrównaniu ciasta fragmenty możesz przeznaczyć na niewielkie pierniczki.
- Rozgrzej piekarnik do 170°C, najlepiej z funkcją termoobiegu.
- Piecz każdy blat przez 16–20 minut. Po wyjęciu z piekarnika pozostaw go do całkowitego wystudzenia. Papier usuń dopiero wtedy, gdy ciasto ostygnie.
Przekładanie piernika
- Powidła śliwkowe delikatnie podgrzej, aby stały się łatwiejsze do rozprowadzania.
- Na pierwszym blacie rozsmaruj grubą warstwę powideł. Przykryj drugim blatem i również posmaruj go nadzieniem. Na wierzchu ułóż trzeci, nieposmarowany blat.
- Całość owiń papierem lub folią, a następnie delikatnie obciąż. Możesz wykorzystać deskę do krojenia, na której ustawisz ciężką książkę.
- Tak przygotowany piernik odstaw na około 3 dni do chłodnego miejsca. W tym czasie wilgoć z powideł przeniknie do blatów, dzięki czemu staną się miękkie. W razie potrzeby okres ten można nieco wydłużyć.
Polewa i dekorowanie
- Dzień przed podaniem lub w dniu serwowania podziel przełożony piernik na dwa albo trzy podłużne ciasta. Przy podziale na trzy części każde będzie miało około 13 × 26 cm. W razie potrzeby wyrównaj krawędzie nożem.
- Połam gorzką czekoladę na niewielkie kawałki i przełóż do rondelka. Dodaj śmietankę kremówkę.
- Podgrzewaj na małym ogniu, regularnie mieszając, aż czekolada całkowicie się rozpuści, a polewa stanie się gładka. Jeśli będzie zbyt gęsta, dolej niewielką ilość śmietanki. Dla zwiększenia słodyczy możesz dodać 1–2 łyżki miodu.
- Odstaw polewę na chwilę, aby lekko przestygła.
- Pokryj czekoladą wierzch oraz boki każdego piernika. Udekoruj połówkami orzechów lub drobno posiekanymi orzechami.
- Gotowy piernik dojrzewający przechowuj w chłodnym miejscu. Przed podaniem pokrój go na plastry.
Piernik dojrzewający najlepiej przygotować z odpowiednim wyprzedzeniem, aby ciasto miało czas nabrać pełnego aromatu, a upieczone blaty mogły zmięknąć pod wpływem powideł. Połączenie miodowego ciasta, korzennych przypraw, śliwkowego nadzienia i gorzkiej czekolady sprawia, że jest to wyjątkowo aromatyczny wypiek na Boże Narodzenie.
Metionina
metionina – właściwości, działanie, źródła, niedobór i suplementacja
Piernik dojrzewający
Piernik dojrzewający – tradycyjny przepis staropolski
Pierniki staropolskie
pierniki staropolskie – tradycyjny przepis na miękkie pierniczki
O autorze
