Topaz – właściwości, znaczenie, kolory i zastosowanie
Topaz – co to za kamień?
Topaz to jeden z najbardziej rozpoznawalnych minerałów wykorzystywanych w jubilerstwie. Ceniony jest za wysoką przejrzystość, efektowny połysk oraz wyjątkowo szeroką gamę barw. Chociaż wiele osób kojarzy topaz przede wszystkim z kolorem niebieskim, w naturze może on występować także jako kamień bezbarwny, żółty, złocisty, brązowy, różowy, pomarańczowy, a w wyjątkowych przypadkach również czerwonawy.
Pod względem mineralogicznym topaz jest krzemianem glinu zawierającym fluor i grupy hydroksylowe. Jego wzór chemiczny zapisuje się najczęściej jako Al₂SiO₄(F,OH)₂. Tworzy kryształy należące do układu rombowego i może osiągać bardzo duże rozmiary. Znane są naturalne kryształy topazu ważące dziesiątki, a nawet setki kilogramów, choć oczywiście materiał jubilerski stanowi tylko niewielką część wydobywanych okazów.
Topaz wyróżnia się twardością wynoszącą 8 w skali Mohsa. Oznacza to, że jest minerałem stosunkowo odpornym na zarysowania. Nie należy jednak utożsamiać twardości z całkowitą odpornością na uszkodzenia. Topaz posiada wyraźną łupliwość, dlatego mocne uderzenie może doprowadzić do pęknięcia lub odłupania fragmentu kamienia.
W jubilerstwie topaz wykorzystuje się przede wszystkim do produkcji pierścionków, kolczyków, zawieszek, broszek i naszyjników. Szczególną popularnością cieszą się odmiany niebieskie, często spotykane w dużych, efektownych szlifach.
Jak powstaje topaz?
Topaz powstaje w określonych warunkach geologicznych, zazwyczaj w późnych etapach krystalizacji magmy bogatej w krzemionkę i pierwiastki lotne, przede wszystkim fluor.
Minerał ten bardzo często związany jest z granitami, pegmatytami oraz skałami powstałymi w wyniku działalności hydrotermalnej. Można go spotkać między innymi w pustkach skalnych i żyłach, gdzie bogate w minerały roztwory umożliwiały stopniowy wzrost dużych, dobrze wykształconych kryształów.
Topaz może występować w:
- pegmatytach granitowych,
- żyłach hydrotermalnych,
- niektórych skałach wulkanicznych,
- osadach rzecznych powstałych w wyniku wietrzenia skał macierzystych.
Ze względu na stosunkowo dużą twardość topaz może przetrwać proces niszczenia skał i zostać przeniesiony przez wodę do osadów aluwialnych. W takich miejscach poszukiwacze minerałów mogą natrafić na zaokrąglone kryształy i otoczaki.
Gdzie występuje topaz?
Złoża topazu znajdują się w wielu częściach świata. Jednym z najważniejszych producentów kamieni jubilerskich jest Brazylia, zwłaszcza stan Minas Gerais. To właśnie stamtąd pochodzą wyjątkowo cenione odmiany żółte, pomarańczowe, różowe oraz tak zwane topazy imperialne.
Znane złoża znajdują się także w:
- Pakistanie,
- Rosji,
- Sri Lance,
- Nigerii,
- Namibii,
- Zimbabwe,
- Meksyku,
- Stanach Zjednoczonych,
- Australii,
- na Madagaskarze.
Poszczególne lokalizacje mogą dostarczać topazy różniące się kolorem, czystością, wielkością oraz charakterem inkluzji.
Niektóre regiony zasłynęły z wyjątkowo dużych kryształów. Topaz ma bowiem zdolność tworzenia okazów znacznie większych niż wiele innych popularnych kamieni jubilerskich.
Jakie właściwości ma topaz?
Topaz jest minerałem o właściwościach, które czynią go atrakcyjnym zarówno dla kolekcjonerów, jak i jubilerów.
Twardość topazu
Topaz osiąga wartość 8 w dziesięciostopniowej skali Mohsa. Jest więc twardszy między innymi od kwarcu, którego twardość wynosi 7.
W praktyce oznacza to, że topaz stosunkowo trudno zarysować przedmiotami codziennego użytku. Nie oznacza to jednak, że kamień jest niezniszczalny.
Łupliwość
Jedną z najważniejszych cech topazu jest bardzo dobra łupliwość w określonym kierunku. Kamień może rozszczepić się po uderzeniu, nawet jeżeli jego powierzchnia jest odporna na zarysowania.
Z tego względu szlifowanie topazu wymaga doświadczenia, a gotową biżuterię należy chronić przed upadkami i silnymi uderzeniami.
Połysk
Topaz charakteryzuje się najczęściej połyskiem szklistym. Po prawidłowym oszlifowaniu powierzchnia kamienia intensywnie odbija światło, dzięki czemu nawet jasne odmiany mogą prezentować się bardzo efektownie.
Przejrzystość
Wysokiej jakości topaz może być niezwykle czysty i przezroczysty. Kamienie pozbawione widocznych inkluzji są stosunkowo częste, zwłaszcza w przypadku bezbarwnych i niebieskich odmian.
Gęstość
Gęstość topazu wynosi około 3,5–3,6 g/cm³. Oznacza to, że kamień jest zauważalnie cięższy od kwarcu o podobnych rozmiarach.
Topaz – kolory i odmiany
Jedną z najbardziej fascynujących cech topazu jest różnorodność kolorystyczna. W zależności od struktury kryształu, obecności domieszek oraz procesów zachodzących w jego sieci krystalicznej minerał może przyjmować wiele barw.
Topaz niebieski
Niebieski topaz jest obecnie jedną z najbardziej popularnych odmian jubilerskich. Występuje w odcieniach od bardzo jasnego błękitu po intensywny, głęboki niebieski.
W handlu można spotkać między innymi określenia:
Sky Blue Topaz
Sky Blue to jasny, delikatnie błękitny topaz. Kolor często porównywany jest do czystego letniego nieba.
Kamienie tej odmiany są subtelne i dobrze komponują się ze srebrem, białym złotem oraz platyną.
Swiss Blue Topaz
Swiss Blue charakteryzuje się wyraźniejszym, intensywniejszym niebieskim kolorem. Jest jaśniejszy od London Blue, ale bardziej nasycony od Sky Blue.
London Blue Topaz
London Blue to topaz o głębokiej barwie, często z lekko zielonkawym lub stalowym odcieniem. Należy do najbardziej rozpoznawalnych komercyjnych odmian niebieskiego topazu.
Warto wiedzieć, że intensywnie niebieski kolor wielu kamieni dostępnych w sprzedaży uzyskuje się poprzez odpowiednią obróbkę naturalnego topazu, najczęściej napromienianie i wygrzewanie.
Nie oznacza to automatycznie, że kamień jest sztuczny. Nadal jest naturalnym topazem, ale jego barwa została zmodyfikowana.
Topaz imperialny
Topaz imperialny należy do najbardziej cenionych odmian tego minerału.
Może mieć kolor:
- złotożółty,
- pomarańczowy,
- brzoskwiniowy,
- różowopomarańczowy,
- pomarańczowoczerwony.
Najbardziej cenione egzemplarze charakteryzują się intensywną, ciepłą barwą oraz wysoką czystością.
Szczególnie znane są topazy imperialne pochodzące z brazylijskiego regionu Ouro Preto.
Określenie „imperialny” nie posiada jednej identycznej definicji stosowanej przez wszystkich sprzedawców, dlatego przy zakupie drogiego kamienia warto zwracać uwagę na dokładny opis jego koloru i pochodzenia.
Topaz różowy
Naturalny różowy topaz jest znacznie rzadszy niż odmiana bezbarwna czy niebieska. Może występować w kolorze od bardzo delikatnego pudrowego różu po odcienie bardziej intensywne.
Kamienie naturalnie różowe osiągają wysokie ceny, szczególnie gdy mają nasyconą barwę i dobrą czystość.
Na rynku spotyka się również topazy, których kolor został zmieniony w wyniku obróbki.
Topaz żółty
Żółty topaz może przyjmować barwę od jasnej słomkowej po intensywny złoty kolor.
Ze względu na wygląd bywa mylony z cytrynem. Są to jednak dwa zupełnie różne minerały.
Cytryn jest odmianą kwarcu, natomiast topaz posiada inny skład chemiczny, strukturę krystaliczną, gęstość i twardość.
Topaz bezbarwny
Czysty topaz może być całkowicie bezbarwny. Wysoka przezroczystość sprawia, że odpowiednio oszlifowane kamienie mogą przypominać diament lub bezbarwną cyrkonię.
Bezbarwny topaz jest zazwyczaj znacznie łatwiej dostępny niż rzadkie odmiany różowe czy imperialne.
Często stanowi również materiał wyjściowy do produkcji niebieskich topazów poprzez obróbkę zmieniającą barwę.
Topaz brązowy
Brązowe topazy mogą występować naturalnie w różnych odcieniach – od jasnych barw szampańskich po głęboki brąz.
Niektóre kolory mogą jednak zmieniać się pod wpływem światła, dlatego stabilność barwy jest istotnym czynnikiem przy ocenie konkretnego kamienia.
Mystic Topaz
Mystic Topaz wyróżnia się wielobarwnymi refleksami przypominającymi tęczę. Należy jednak pamiętać, że nie jest to naturalna odmiana kolorystyczna w tradycyjnym rozumieniu.
Efekt uzyskuje się poprzez pokrycie powierzchni naturalnego topazu bardzo cienką warstwą materiału nadającego mu charakterystyczne opalizujące refleksy.
Powłoka znajduje się na powierzchni kamienia, dlatego biżuteria z Mystic Topaz wymaga bardziej ostrożnej pielęgnacji.
Od czego zależy kolor?
Kolor topazu może wynikać z kilku różnych mechanizmów. W niektórych przypadkach związany jest z obecnością pierwiastków śladowych, w innych natomiast z defektami strukturalnymi powstającymi w sieci krystalicznej.
Naturalne promieniowanie występujące w środowisku geologicznym również może wpływać na powstawanie centrów barwnych.
W jubilerstwie stosuje się ponadto procesy pozwalające modyfikować kolor naturalnego kamienia.
Należą do nich między innymi:
- wygrzewanie,
- napromienianie,
- powlekanie powierzchni.
Profesjonalny sprzedawca powinien informować klienta o istotnych procesach obróbki kamienia.
Topaz a cytryn – czym się różnią?
Żółty topaz i cytryn mogą na pierwszy rzut oka wyglądać bardzo podobnie. W rzeczywistości należą jednak do innych grup minerałów.
Topaz ma twardość 8 w skali Mohsa, natomiast kwarc, którego odmianą jest cytryn, osiąga wartość 7.
Różnią się również gęstością. Topaz jest cięższy, dlatego dwa kamienie tej samej wielkości mogą mieć inną masę.
Istotne różnice dotyczą także właściwości optycznych oraz struktury krystalicznej.
Do profesjonalnego odróżniania kamieni wykorzystuje się między innymi pomiary:
- współczynnika załamania światła,
- dwójłomności,
- gęstości,
- właściwości optycznych.
Domowe testy nie zawsze pozwalają na wiarygodną identyfikację minerału.
Topaz a akwamaryn
Szczególnie jasny niebieski topaz może być wizualnie podobny do akwamarynu.
Akwamaryn jest jednak odmianą berylu. Jego naturalna barwa często ma lekko zielonkawy lub morski odcień, podczas gdy wiele niebieskich topazów posiada bardziej czysty lub intensywny błękit.
Niebieski topaz jest zazwyczaj tańszy, szczególnie w przypadku większych kamieni.
Do dokładnego rozpoznania ponownie wykorzystuje się badania gemmologiczne, a nie wyłącznie ocenę koloru.
Topaz a diament
Bezbarwny topaz może być używany jako kamień przypominający diament, jednak jego właściwości optyczne są inne.
Diament ma znacznie wyższy współczynnik załamania światła oraz dużo większą zdolność do rozszczepiania światła na barwy widma.
Dlatego typowa „gra światła” diamentu jest zdecydowanie intensywniejsza.
Różnica dotyczy również twardości. Diament zajmuje najwyższe miejsce w skali Mohsa i ma twardość 10, natomiast topaz – 8.
Czy topaz jest kamieniem szlachetnym?
Określenie „kamień szlachetny” może mieć różne znaczenie w zależności od przyjętej klasyfikacji.
Tradycyjnie do grupy najważniejszych kamieni szlachetnych zaliczano przede wszystkim diament, rubin, szafir i szmaragd. Pozostałe minerały jubilerskie określano często jako kamienie półszlachetne.
Współczesna gemmologia coraz częściej odchodzi jednak od takiego podziału, ponieważ może on sugerować, że wszystkie kamienie spoza czterech tradycyjnych grup są mniej wartościowe.
W rzeczywistości rzadki, naturalny topaz wysokiej jakości może być znacznie cenniejszy niż przeciętny kamień należący do bardziej znanej kategorii.
Jak ocenia się wartość topazu?
Cena zależy od kilku czynników.
Kolor
Kolor należy do najważniejszych elementów wpływających na wartość kamienia.
Najbardziej poszukiwane są określone odmiany naturalne o intensywnej, atrakcyjnej barwie, szczególnie topaz imperialny i wysokiej jakości różowy topaz.
Niebieskie topazy mogą być bardzo efektowne, jednak ich cena za karat jest zazwyczaj niższa ze względu na dużą dostępność materiału oraz powszechność procesów poprawiających kolor.
Czystość
Wiele topazów charakteryzuje się bardzo wysoką czystością. Z tego względu widoczne gołym okiem inkluzje mogą wpływać na obniżenie wartości kamienia, zwłaszcza jeżeli zakłócają jego przejrzystość.
Szlif
Dobrze wykonany szlif pozwala wykorzystać właściwości optyczne topazu.
Najczęściej spotyka się szlify:
- owalne,
- gruszkowe,
- poduszkowe,
- prostokątne,
- okrągłe,
- typu emerald,
- fantazyjne.
Duże, czyste kryształy pozwalają jubilerom tworzyć efektowne kamienie o wysokiej masie karatowej.
Masa
Cena kamienia może wzrastać wraz z masą, ale zależność ta nie jest identyczna dla wszystkich odmian.
Duże bezbarwne czy niebieskie topazy są stosunkowo łatwo dostępne. Znacznie większe znaczenie ma rozmiar w przypadku rzadkich odmian o atrakcyjnej, naturalnej barwie.
Pochodzenie i obróbka
W przypadku najcenniejszych kamieni znaczenie może mieć także pochodzenie geograficzne oraz informacja, czy kolor jest naturalny, czy został zmodyfikowany.
Dla drogich egzemplarzy warto rozważyć zakup kamienia posiadającego certyfikat niezależnego laboratorium gemmologicznego.
Jak rozpoznać prawdziwy?
Samodzielne rozpoznanie naturalnego może być trudne. Wygląd kamienia nie zawsze pozwala odróżnić go od szkła, syntetycznych materiałów czy innych minerałów.
Gemmolodzy wykorzystują między innymi:
- refraktometr,
- polaryskop,
- mikroskop gemmologiczny,
- pomiary gęstości,
- analizę widma,
- ocenę inkluzji.
W przypadku drogiej biżuterii najlepszym rozwiązaniem jest certyfikat wystawiony przez wiarygodne laboratorium.
Szczególną ostrożność warto zachować przy ofertach opisujących niezwykle rzadkie kolory w wyjątkowo niskiej cenie.
Czy istnieje syntetyczny topaz?
Laboratoryjne wytwarzanie jest technicznie możliwe, jednak syntetyczny topaz nie należy do najczęściej spotykanych imitacji na rynku jubilerskim.
Znacznie częściej można spotkać inne materiały sprzedawane jako imitacje topazu lub produkty wykorzystujące handlowe nazwy mogące wprowadzać w błąd.
Dlatego podczas zakupu warto dokładnie sprawdzić, czy opis mówi rzeczywiście o naturalnym topazie.
Sformułowania typu „topazowy”, „w kolorze topazu” czy nazwy marketingowe nie zawsze oznaczają, że produkt zawiera minerał topaz.
Obróbka topazu – czy jest czymś złym?
Obróbka kamieni jubilerskich jest powszechną praktyką. Nie oznacza automatycznie fałszowania produktu.
Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy zastosowana obróbka nie zostaje ujawniona kupującemu.
W przypadku topazu szczególnie powszechne jest uzyskiwanie niebieskiego koloru poprzez kontrolowane procesy technologiczne.
Kamień nadal pozostaje naturalnym topazem, natomiast jego kolor nie musi być naturalny.
Informacja ta może mieć znaczenie przede wszystkim dla kolekcjonerów oraz osób kupujących drogie egzemplarze.
W biżuterii
Jest bardzo wdzięcznym materiałem jubilerskim. Może być cięty w wielu formach, a duża dostępność czystych kryształów umożliwia tworzenie kamieni o imponujących rozmiarach.
Pierścionek z topazem
Topaz często pojawia się w pierścionkach zaręczynowych i biżuterii koktajlowej.
Ze względu na łupliwość kamienia warto wybierać oprawy chroniące jego krawędzie przed przypadkowymi uderzeniami.
Szczególną ostrożność należy zachować przy dużych kamieniach wystających wysoko ponad obrączkę.
Kolczyki z topazem
Kolczyki stanowią jedno z bezpieczniejszych zastosowań topazu, ponieważ kamień jest w nich mniej narażony na uderzenia niż w pierścionku czy bransoletce.
Niebieski topaz bardzo dobrze komponuje się z białym złotem i srebrem, natomiast żółte i imperialne odmiany efektownie prezentują się w żółtym lub różowym złocie.
Naszyjnik z topazem
Duże topazy doskonale sprawdzają się w zawieszkach. Dzięki dobrej przejrzystości oraz szerokiej gamie kolorów można wykorzystać zarówno klasyczne, jak i bardziej fantazyjne szlify.
Jak czyścić?
Najbezpieczniejszą metodą czyszczenia większości topazów jest użycie letniej wody, łagodnego detergentu oraz miękkiej szczoteczki lub ściereczki.
Kamień należy delikatnie oczyścić, dokładnie spłukać, a następnie osuszyć miękkim materiałem.
Warto unikać gwałtownych zmian temperatury.
Ze względu na właściwości topazu ostrożność zaleca się również przy korzystaniu z urządzeń do czyszczenia biżuterii. Jeżeli kamień posiada pęknięcia, inkluzje lub był poddawany określonej obróbce, niektóre metody mogą być niewskazane.
Szczególnej pielęgnacji wymagają kamienie z powierzchniowymi powłokami, takie jak Mystic Topaz.
Jak przechowywać?
Mimo wysokiej twardości topazu najlepiej przechowywać go oddzielnie od pozostałej biżuterii.
Kamienie twardsze mogą zarysować jego powierzchnię, natomiast sam topaz może uszkodzić miększe minerały.
Najlepiej umieścić biżuterię:
- w osobnym woreczku,
- w miękkim etui,
- w szkatułce z oddzielnymi przegródkami.
Warto również ograniczyć kontakt kamienia z kosmetykami, detergentami i środkami chemicznymi.
Czy można nosić codziennie?
Topaz nadaje się do regularnego noszenia, ale wymaga nieco większej ostrożności niż kamienie pozbawione wyraźnej łupliwości.
Przed treningiem, pracami domowymi, remontem czy innymi czynnościami narażającymi biżuterię na uderzenia najlepiej zdjąć pierścionek lub bransoletkę.
Kolczyki i zawieszki są zazwyczaj mniej podatne na przypadkowe uszkodzenia.
Znaczenie historyczne
Znany jest człowiekowi od wielu stuleci. Problem w interpretacji dawnych źródeł polega jednak na tym, że historyczne nazwy kamieni nie zawsze odpowiadały współczesnej klasyfikacji mineralogicznej.
W przeszłości określenia podobne do słowa „topaz” mogły być stosowane także wobec innych żółtych lub złotych minerałów.
Dopiero rozwój mineralogii pozwolił dokładnie sklasyfikować topaz na podstawie jego struktury, składu chemicznego i właściwości fizycznych.
Kamienie o złocistej barwie od dawna kojarzono ze słońcem, bogactwem i siłą, natomiast niebieskie odmiany współcześnie stały się symbolem spokoju oraz elegancji.
Znaczenie w kulturze i symbolice
W tradycjach ezoterycznych topazowi przypisywano wiele symbolicznych właściwości.
W zależności od epoki i kultury miał być kojarzony między innymi z:
- ochroną,
- jasnością umysłu,
- pewnością siebie,
- dobrobytem,
- spokojem,
- przyjaźnią,
- szczerością,
- miłością.
Interpretacje często zależą również od koloru kamienia.
Niebieski topaz bywa symbolicznie łączony z komunikacją i spokojem, złoty z energią i obfitością, natomiast różowy z uczuciami.
Należy jednak odróżnić tradycyjną symbolikę kamieni od ich potwierdzonych właściwości fizycznych i chemicznych.
Właściwości lecznicze według tradycji
W litoterapii topazowi przypisuje się wiele właściwości związanych między innymi z równowagą emocjonalną, koncentracją czy witalnością.
Nie istnieją jednak wiarygodne dowody naukowe potwierdzające, że noszenie topazu może leczyć choroby, zaburzenia psychiczne lub zastępować leczenie medyczne.
Kamienie mogą mieć dla właściciela znaczenie symboliczne, estetyczne lub emocjonalne, ale nie powinny zastępować diagnostyki czy terapii prowadzonej przez specjalistę.
Topaz a znaki zodiaku
W astrologii i współczesnej symbolice kamieni topaz bywa przypisywany różnym znakom zodiaku, szczególnie Strzelcowi i Skorpionowi.
Nie istnieje jednak jedna uniwersalna tradycja określająca, który znak powinien nosić topaz.
W zależności od źródła znaczenie mogą mieć także:
- kolor kamienia,
- miesiąc urodzenia,
- planeta symbolicznie przypisana minerałowi,
- lokalna tradycja astrologiczna.
W wielu współczesnych zestawieniach topaz jest również jednym z kamieni kojarzonych z listopadem.
Czy topaz jest kamieniem urodzeniowym?
Topaz tradycyjnie wiązany jest z listopadem. Obok niego jako listopadowy kamień urodzeniowy często wskazywany jest również cytryn.
Symbolika ta nie wpływa oczywiście na mineralogiczne właściwości topazu, ale ma duże znaczenie w jubilerstwie.
Biżuteria z topazem jest popularnym prezentem dla osób urodzonych w listopadzie.
Topaz na prezent – kiedy warto go wybrać?
Biżuteria z topazem może być ciekawym prezentem ze względu na dużą różnorodność kolorów.
Niebieski topaz pasuje do minimalistycznej i nowoczesnej biżuterii, natomiast ciepłe odmiany żółte, pomarańczowe i imperialne dobrze prezentują się w bardziej klasycznych projektach.
Duży wybór kamieni sprawia, że można znaleźć zarówno stosunkowo niedrogą biżuterię, jak i wysokiej klasy kolekcjonerskie egzemplarze.
Największe topazy na świecie
Topaz ma zdolność tworzenia niezwykle dużych kryształów. Niektóre okazy osiągają masę liczoną w kilogramach, a surowe kryształy mogą być jeszcze większe.
Duże topazy znajdują się w kolekcjach muzealnych i mineralogicznych na całym świecie.
Jednocześnie sama masa nie decyduje o wartości. Wielki bezbarwny kryształ może być mniej cenny od niewielkiego, ale wyjątkowo rzadkiego topazu imperialnego o znakomitej barwie i czystości.
Od czego zależy cena topazu?
Nie istnieje jedna cena za karat topazu.
Na rynku spotyka się zarówno stosunkowo niedrogie kamienie, jak i wyjątkowo cenne egzemplarze kolekcjonerskie.
Cena zależy przede wszystkim od:
- odmiany,
- koloru,
- nasycenia barwy,
- pochodzenia,
- czystości,
- jakości szlifu,
- wielkości,
- obecności obróbki.
Duży, intensywnie niebieski topaz może kosztować mniej niż znacznie mniejszy naturalny topaz imperialny.
Dlatego porównując oferty, nie należy kierować się wyłącznie wielkością kamienia.
Na co zwrócić uwagę przy zakupie topazu?
Przed zakupem warto sprawdzić kilka informacji.
Przede wszystkim należy upewnić się, czy sprzedawca określa kamień jako naturalny topaz.
Warto również zapytać:
- czy kamień był poddawany obróbce,
- czy kolor jest naturalny,
- jaka jest masa w karatach,
- jakie są wymiary kamienia,
- jaki zastosowano szlif,
- czy dostępny jest certyfikat gemmologiczny.
W przypadku droższych egzemplarzy dokument wystawiony przez niezależne laboratorium może mieć duże znaczenie.
Czy topaz może zmienić kolor?
Niektóre barwy topazu mogą być mniej stabilne niż inne. Dotyczy to szczególnie wybranych naturalnych odcieni oraz kamieni poddawanych określonym procesom.
Długotrwała ekspozycja na intensywne światło lub wysoką temperaturę może w niektórych przypadkach wpływać na wygląd kamienia.
Z tego względu cennych okazów kolekcjonerskich nie warto przez długi czas wystawiać na bezpośrednie działanie intensywnego światła słonecznego.
Czy topaz jest rzadki?
Odpowiedź zależy od odmiany.
Sam minerał topaz nie należy do najrzadszych minerałów jubilerskich. Bezbarwne kryształy wysokiej jakości mogą występować w dużych rozmiarach.
Znacznie rzadsze są jednak określone naturalne kolory.
Szczególnie cenione mogą być:
- wysokiej jakości topazy imperialne,
- naturalne różowe topazy,
- niektóre intensywne czerwone i czerwonopomarańczowe odmiany.
Dlatego samo określenie kamienia jako topazu nie mówi jeszcze wiele o jego wartości.
Ciekawostki o topazie
Topaz jest minerałem, który potrafi zaskakiwać zarówno wielkością kryształów, jak i różnorodnością kolorów.
Jedną z ciekawszych cech jest możliwość tworzenia kryształów osiągających ogromne rozmiary. W przeciwieństwie do wielu rzadkich kamieni jubilerskich topaz może występować jako niemal idealnie przezroczysty minerał o bardzo dużej masie.
Interesująca jest również historia jego nazwy. Jej dokładne pochodzenie nie jest całkowicie jednoznaczne. W literaturze można spotkać hipotezy łączące ją ze starożytnymi nazwami miejsc lub słowami odnoszącymi się do ognia.
Trzeba jednak pamiętać, że w dawnych czasach klasyfikacja minerałów była znacznie mniej precyzyjna niż obecnie, dlatego historyczny „topaz” nie zawsze był minerałem, który współczesny gemmolog określiłby tą nazwą.
Topaz – najważniejsze informacje
Topaz to minerał o twardości 8 w skali Mohsa, należący do krzemianów glinu zawierających fluor i grupy hydroksylowe. Występuje w wielu kolorach, między innymi jako kamień bezbarwny, niebieski, żółty, złoty, różowy, brązowy i pomarańczowy.
Najbardziej znane odmiany jubilerskie obejmują Sky Blue, Swiss Blue, London Blue oraz topaz imperialny.
Duża część intensywnie niebieskich topazów dostępnych na rynku uzyskuje swój kolor w wyniku profesjonalnej obróbki naturalnego minerału. Nie jest to wada, pod warunkiem że informacja o zastosowanym procesie została prawidłowo ujawniona.
Topaz jest twardy i odporny na zarysowania, ale ze względu na wyraźną łupliwość może pęknąć pod wpływem silnego uderzenia. Biżuterię z tym kamieniem najlepiej przechowywać oddzielnie i czyścić delikatnie przy użyciu letniej wody.
Wartość topazu zależy przede wszystkim od koloru, czystości, wielkości, jakości szlifu, pochodzenia i ewentualnej obróbki. Najrzadsze naturalne odmiany mogą osiągać ceny zdecydowanie wyższe niż popularne niebieskie kamienie.
Topaz pozostaje jednym z najbardziej wszechstronnych minerałów jubilerskich – może być subtelnie błękitny, intensywnie niebieski, złoty, różowy lub niemal całkowicie bezbarwny. Dzięki połączeniu dobrej twardości, wysokiej przejrzystości i dużej różnorodności kolorystycznej od wieków znajduje zastosowanie zarówno w jubilerstwie, jak i kolekcjonerstwie.
O autorze
