treonina

treonina – właściwości, działanie, źródła i suplementacja

Treonina – właściwości, działanie, źródła i suplementacja

Treonina to jeden z dziewięciu aminokwasów egzogennych, które muszą być regularnie dostarczane organizmowi wraz z pożywieniem. Choć nie jest tak popularna jak leucyna, tryptofan czy lizyna, odgrywa istotną rolę w utrzymaniu prawidłowej struktury białek, funkcjonowaniu przewodu pokarmowego, procesach regeneracyjnych oraz pracy układu odpornościowego. Szczególnie interesujące jest jej znaczenie dla bariery jelitowej, ponieważ treonina stanowi ważny składnik mucyn – glikoprotein tworzących ochronną warstwę śluzu pokrywającą błony śluzowe.

Treonina przyciąga również zainteresowanie w kontekście metabolizmu aminokwasów, zdrowia skóry, produkcji kolagenu i funkcjonowania układu nerwowego. Jej przemiany metaboliczne są powiązane między innymi z glicyną, seryną oraz gospodarką energetyczną komórek. Nie oznacza to jednak, że dodatkowa suplementacja przynosi takie same korzyści jak prawidłowe dostarczanie treoniny w diecie.

Organizm wykorzystuje treoninę każdego dnia, niezależnie od poziomu aktywności fizycznej czy wieku. Odpowiednia podaż tego aminokwasu jest niezbędna do prawidłowej syntezy białek, utrzymania integralności tkanek i zachowania równowagi azotowej. Niedostateczna ilość treoniny może ograniczać wykorzystanie pozostałych aminokwasów, nawet jeżeli ich spożycie jest stosunkowo wysokie.

Co to jest treonina?

Treonina, określana również jako L-treonina lub L-threonine, jest aminokwasem białkowym należącym do grupy aminokwasów egzogennych, czyli niezbędnych. Oznacza to, że organizm człowieka nie potrafi samodzielnie jej syntetyzować.

Treonina musi być zatem dostarczana z dietą, przede wszystkim w produktach zawierających białko. Występuje zarówno w żywności pochodzenia zwierzęcego, jak i roślinnego.

Pod względem chemicznym należy do aminokwasów polarnych, posiadających w łańcuchu bocznym grupę hydroksylową. Obecność tej grupy wpływa na właściwości cząsteczki oraz jej udział w oddziaływaniach pomiędzy poszczególnymi fragmentami białek.

Najważniejsze informacje o treoninie:

• Nazwa chemiczna: kwas 2-amino-3-hydroksybutanowy.
• Wzór sumaryczny: C4H9NO3.
• Masa molowa: około 119,12 g/mol.
• Symbol trzyliterowy: Thr.
• Symbol jednoliterowy: T.
• Klasyfikacja: aminokwas egzogenny.
• Naturalna forma wykorzystywana do budowy białek: L-treonina.
• Główne funkcje: synteza białek, udział w strukturze mucyn, metabolizm aminokwasów i utrzymanie prawidłowych funkcji tkanek.

Treonina jest jednym z podstawowych elementów budujących białka ustrojowe. Organizm wykorzystuje ją między innymi podczas tworzenia białek strukturalnych, enzymów, receptorów, przeciwciał i glikoprotein.

Dlaczego treonina jest aminokwasem egzogennym?

Aminokwasy egzogenne różnią się od endogennych możliwością ich wytwarzania przez organizm.

Człowiek posiada szlaki metaboliczne pozwalające syntetyzować wiele aminokwasów, jednak nie dysponuje kompletnym zestawem enzymów potrzebnych do produkcji treoniny.

Z tego powodu jej niedoboru nie można w pełni wyrównać poprzez zwiększenie spożycia innych aminokwasów.

Nawet jeżeli organizm otrzymuje odpowiednią ilość leucyny, lizyny, waliny czy glicyny, niewystarczająca podaż treoniny może ograniczać prawidłową syntezę białek.

Zjawisko to jest związane z koncepcją aminokwasu ograniczającego. Jeżeli któregoś z niezbędnych aminokwasów jest zbyt mało w stosunku do zapotrzebowania, wykorzystanie pozostałych aminokwasów do budowy białek może ulec ograniczeniu.

Treonina – właściwości i najważniejsze funkcje w organizmie

Treonina uczestniczy w licznych procesach fizjologicznych, jednak jej szczególne znaczenie wynika z roli w syntezie białek oraz utrzymywaniu prawidłowej struktury błon śluzowych.

Treonina a synteza białek

Jedną z podstawowych funkcji treoniny jest uczestnictwo w produkcji białek.

Białka stanowią materiał budulcowy mięśni, skóry, narządów wewnętrznych, enzymów i wielu innych struktur komórkowych. Ich synteza wymaga obecności odpowiedniej ilości wszystkich aminokwasów niezbędnych.

Treonina jest włączana do nowo powstających łańcuchów białkowych w procesie translacji, zgodnie z informacją zapisaną w materiale genetycznym.

Jej dostępność wpływa więc na możliwość prawidłowego odtwarzania i przebudowy białek organizmu.

Ma to szczególne znaczenie w okresach zwiększonego zapotrzebowania na białko, takich jak wzrost, regeneracja po urazach, rekonwalescencja czy intensywna aktywność fizyczna.

Nie oznacza to jednak, że przyjmowanie samej treoniny przyspiesza regenerację u osób, których dieta dostarcza wystarczającej ilości pełnowartościowego białka.

Treonina a zdrowie jelit

Jedną z najlepiej poznanych funkcji treoniny jest jej udział w utrzymywaniu prawidłowej bariery śluzowej przewodu pokarmowego.

Powierzchnia jelit jest pokryta warstwą śluzu, która stanowi element ochrony przed czynnikami znajdującymi się w świetle przewodu pokarmowego.

Śluz jelitowy zawiera duże ilości mucyn, czyli specjalnych glikoprotein bogatych między innymi w treoninę, serynę i prolinę.

Treonina jest szczególnie istotna, ponieważ występuje w strukturach mucyn, do których przyłączane są łańcuchy cukrowe. Dzięki temu powstaje charakterystyczna struktura umożliwiająca wiązanie wody i tworzenie ochronnej warstwy żelowej.

Bariera śluzowa pomaga:

• Oddzielać nabłonek jelitowy od zawartości przewodu pokarmowego.
• Ograniczać bezpośredni kontakt komórek jelitowych z drobnoustrojami.
• Chronić powierzchnię nabłonka przed czynnikami mechanicznymi i chemicznymi.
• Utrzymywać odpowiednie warunki dla mikroorganizmów jelitowych.
• Wspierać prawidłową współpracę bariery nabłonkowej z układem odpornościowym.

W badaniach eksperymentalnych ograniczenie podaży treoniny prowadziło do zaburzeń produkcji mucyn oraz pogorszenia niektórych parametrów bariery jelitowej.

Wyniki te wskazują na biologiczne znaczenie aminokwasu, ale nie są dowodem, że suplementacja treoniny leczy zwiększoną przepuszczalność jelit czy choroby zapalne przewodu pokarmowego.

Treonina a produkcja mucyn

Mucyny są dużymi białkami silnie zmodyfikowanymi przez przyłączenie łańcuchów węglowodanowych.

Ich charakterystyczną cechą jest obecność fragmentów bogatych w prolinę, treoninę i serynę, określanych jako domeny PTS.

Reszty treoniny i seryny uczestniczą w procesie O-glikozylacji, podczas którego do grup hydroksylowych aminokwasów przyłączane są struktury cukrowe.

Proces ten nadaje mucynom właściwości umożliwiające tworzenie uwodnionej, ochronnej warstwy śluzu.

Warto podkreślić, że mucyny występują nie tylko w jelitach. Znajdują się również w innych obszarach organizmu, między innymi w drogach oddechowych oraz na powierzchniach wybranych błon śluzowych.

Prawidłowa synteza tych białek ma znaczenie dla utrzymania naturalnych funkcji ochronnych tkanek.

Treonina a odporność

Treonina jest potrzebna do syntezy białek uczestniczących w prawidłowym funkcjonowaniu układu immunologicznego.

Dotyczy to między innymi przeciwciał, receptorów komórkowych oraz licznych białek regulatorowych.

Szczególną rolę odgrywa jej udział w utrzymaniu bariery śluzowej jelit, ponieważ przewód pokarmowy jest miejscem intensywnego kontaktu organizmu z antygenami pochodzącymi z żywności i mikroorganizmów.

Prawidłowa bariera śluzowa stanowi jeden z elementów ochrony przed nadmiernym kontaktem drobnoustrojów z komórkami nabłonka.

Treonina wspiera więc normalne funkcjonowanie mechanizmów odpornościowych poprzez udział w budowie niezbędnych struktur białkowych.

Nie należy jednak utożsamiać tego z bezpośrednim działaniem immunostymulującym suplementów zawierających treoninę. U zdrowych osób nie wykazano przekonująco, że dodatkowe dawki aminokwasu zmniejszają częstość infekcji.

Treonina a układ nerwowy

Treonina jest obecna w białkach budujących komórki układu nerwowego i uczestniczy w ogólnym metabolizmie aminokwasów.

Zainteresowanie jej znaczeniem dla mózgu wynika również z powiązań metabolicznych z glicyną i seryną.

Obydwa te aminokwasy uczestniczą w procesach związanych z funkcjonowaniem neuronów, syntezą białek oraz metabolizmem komórkowym.

Nie oznacza to jednak, że treonina działa jak neuroprzekaźnik lub że jej suplementacja automatycznie zwiększa stężenie glicyny w mózgu.

Treonina a glicyna

W niektórych szlakach metabolicznych treonina może być przekształcana do związków związanych z metabolizmem glicyny.

Glicyna pełni kilka ważnych funkcji. Jest aminokwasem budującym białka, uczestniczy w syntezie glutationu i pełni funkcję neuroprzekaźnika hamującego w określonych obszarach układu nerwowego.

Dodatkowo glicyna może działać jako współagonista receptorów NMDA, które uczestniczą w procesach plastyczności synaptycznej.

Metabolizm treoniny jest jednak bardziej złożony niż prosta przemiana jednej substancji w drugą.

U człowieka istotną drogą rozkładu treoniny jest przemiana prowadząca do powstania 2-ketomaślanu i amoniaku. Znaczenie poszczególnych szlaków powiązanych z glicyną zależy od gatunku oraz aktywności odpowiednich enzymów.

Dlatego nie można zakładać, że przyjmowanie L-treoniny będzie równoważne suplementacji glicyny.

Treonina a seryna

Treonina i seryna należą do aminokwasów posiadających grupę hydroksylową.

Obydwie uczestniczą w budowie białek oraz w procesach ich modyfikacji, takich jak fosforylacja.

Fosforylacja reszt seryny i treoniny jest jednym z podstawowych mechanizmów regulacji aktywności białek komórkowych.

Dzięki niej organizm może kontrolować między innymi aktywność enzymów, przekazywanie sygnałów wewnątrz komórek i przebieg niektórych procesów metabolicznych.

Chociaż treonina i seryna wykazują podobieństwa strukturalne, różnią się statusem żywieniowym. Seryna jest aminokwasem endogennym, natomiast treonina musi być dostarczana z pożywieniem.

Treonina a pamięć, koncentracja i nastrój

Nie ma obecnie wystarczających dowodów klinicznych, aby uznać treoninę za skuteczny suplement poprawiający pamięć, koncentrację lub nastrój.

Jej prawidłowa podaż jest potrzebna do funkcjonowania organizmu, również układu nerwowego, ale nie oznacza to specyficznego działania nootropowego.

W szczególności nie wykazano, że samodzielna suplementacja treoniny jest skuteczną metodą leczenia depresji, ADHD, zaburzeń lękowych czy bezsenności.

Osoby zainteresowane wsparciem funkcji poznawczych powinny zwrócić uwagę przede wszystkim na odpowiednią ilość białka w diecie, regularny sen, aktywność fizyczną oraz eliminowanie rozpoznanych niedoborów żywieniowych.

Treonina a kolagen, skóra i regeneracja tkanek

Treonina należy do aminokwasów obecnych w wielu białkach strukturalnych organizmu.

W kontekście zdrowia skóry często wymienia się ją obok glicyny, proliny, lizyny i seryny.

Warto jednak rozróżnić ogólną rolę treoniny w syntezie białek od jej znaczenia jako składnika kolagenu.

Czy treonina wspiera produkcję kolagenu?

Kolagen jest białkiem strukturalnym występującym między innymi w skórze, ścięgnach, więzadłach, kościach i chrząstkach.

Jego charakterystyczną cechą jest wysoka zawartość glicyny, proliny i hydroksyproliny.

Treonina może występować w białkach kolagenowych, ale nie stanowi jednego z ich dominujących aminokwasów.

Jej rola polega przede wszystkim na uczestnictwie w ogólnej syntezie białek ustrojowych.

Prawidłowa produkcja kolagenu wymaga odpowiedniej podaży białka, witaminy C oraz innych składników niezbędnych do syntezy i dojrzewania włókien kolagenowych.

Nie ma przekonujących dowodów, że suplementacja samej treoniny zwiększa produkcję kolagenu w skórze u osób prawidłowo odżywionych.

Treonina a gojenie się ran

Proces gojenia wymaga intensywnej przebudowy tkanek, produkcji nowych białek i odpowiedniego funkcjonowania układu odpornościowego.

W okresie regeneracji organizm potrzebuje dostatecznej ilości energii oraz aminokwasów niezbędnych do odbudowy uszkodzonych struktur.

Treonina uczestniczy w tych procesach jako jeden z aminokwasów wykorzystywanych do syntezy białek.

W przypadku niedożywienia białkowego wyrównanie podaży białka może wspierać prawidłową regenerację.

Nie oznacza to jednak, że dodatkowa treonina przyspiesza gojenie ran niezależnie od stanu odżywienia.

Treonina a włosy i paznokcie

Włosy i paznokcie są zbudowane przede wszystkim z keratyny, czyli białka zawierającego różne aminokwasy.

Treonina stanowi jeden z elementów ogólnej puli aminokwasów wykorzystywanych przez organizm do produkcji białek.

Prawidłowe odżywienie białkowe jest ważne dla zachowania odpowiednich warunków wzrostu włosów i paznokci.

Jednocześnie nie ma podstaw, aby traktować treoninę jako samodzielny środek stymulujący porost włosów.

Przy nadmiernym wypadaniu włosów należy uwzględnić również gospodarkę żelazową, funkcję tarczycy, czynniki hormonalne, stan skóry głowy i inne możliwe przyczyny.

Treonina a wątroba i metabolizm tłuszczów

Treonina uczestniczy w metabolizmie aminokwasów i może stanowić źródło związków wykorzystywanych w przemianach energetycznych.

Należy do aminokwasów, których produkty rozkładu mogą zasilać różne szlaki metaboliczne.

Jej przemiany mogą prowadzić między innymi do powstawania związków uczestniczących w metabolizmie glukozy i energii.

Treonina bywa opisywana w kontekście gospodarki lipidowej oraz funkcjonowania wątroby, jednak wiele informacji na ten temat pochodzi z badań eksperymentalnych i żywienia zwierząt.

Nie ma wystarczających podstaw, aby uznać suplementację treoniny za metodę zapobiegania stłuszczeniu wątroby lub leczenia zaburzeń lipidowych u człowieka.

Dla zdrowia wątroby większe znaczenie mają odpowiednia podaż energii i białka, ograniczenie alkoholu, aktywność fizyczna oraz leczenie rozpoznanych zaburzeń metabolicznych.

Treonina a mięśnie i aktywność fizyczna

Treonina jest potrzebna do syntezy białek mięśniowych, ponieważ należy do aminokwasów egzogennych.

Podczas regeneracji powysiłkowej organizm wykorzystuje aminokwasy do naprawy i przebudowy białek mięśniowych.

Aby proces ten przebiegał prawidłowo, niezbędna jest dostępność wszystkich aminokwasów potrzebnych do syntezy nowych białek.

Czy treonina buduje mięśnie?

Treonina uczestniczy w budowie mięśni, ale nie jest szczególnie silnym inicjatorem syntezy białek mięśniowych.

Pod tym względem najlepiej poznana jest leucyna, należąca do grupy aminokwasów rozgałęzionych BCAA.

Treonina pełni inną funkcję – stanowi niezbędny materiał budulcowy.

Nawet przy odpowiedniej podaży leucyny niedobór treoniny mógłby ograniczyć proces tworzenia nowych białek.

W praktyce osoby aktywne fizycznie powinny zwracać uwagę przede wszystkim na całkowitą ilość białka, jego jakość oraz regularność spożywania posiłków.

Treonina a regeneracja po treningu

Po wysiłku organizm zwiększa aktywność procesów odpowiedzialnych za naprawę i adaptację tkanek.

Dostarczanie odpowiedniej ilości białka wspiera te procesy, ponieważ zapewnia dostęp do wszystkich aminokwasów niezbędnych.

Treonina jest jednym z nich, ale jej izolowana suplementacja nie ma potwierdzonej przewagi nad odpowiednio zbilansowaną dietą białkową.

W przypadku treningu siłowego znacznie lepiej udokumentowane jest znaczenie całkowitej podaży białka i progresywnego obciążania mięśni.

Treonina – dzienne zapotrzebowanie

Zapotrzebowanie na treoninę zależy przede wszystkim od masy ciała, wieku i stanu fizjologicznego organizmu.

Według oszacowań FAO/WHO/UNU średnie zapotrzebowanie zdrowej osoby dorosłej wynosi około 15 mg treoniny na kilogram masy ciała dziennie.

Jest to oszacowanie przeciętnego zapotrzebowania, a nie uniwersalna dawka suplementacyjna.

Dla indywidualnego planowania żywienia należy uwzględniać także margines bezpieczeństwa wynikający ze zróżnicowania potrzeb między ludźmi.

Ile treoniny potrzebuje dorosły człowiek?

Przykładowe wartości średniego zapotrzebowania przedstawiają się następująco:

Wartości te nie oznaczają konieczności przyjmowania przedstawionych ilości w formie suplementu.

Treonina znajduje się w wielu codziennie spożywanych produktach białkowych, dlatego dobrze zbilansowana dieta zwykle dostarcza ilości przekraczających średnie zapotrzebowanie.

U dzieci i młodzieży potrzeby w przeliczeniu na kilogram masy ciała są inne niż u dorosłych, ponieważ organizm intensywnie rośnie i tworzy nowe tkanki.

Ciąża, laktacja, niektóre choroby oraz okres rekonwalescencji również wymagają indywidualnego podejścia do podaży białka.

Treonina – gdzie występuje?

Treonina jest szeroko rozpowszechniona w żywności zawierającej białko.

Jej źródłami są zarówno produkty zwierzęce, jak i roślinne, dlatego odpowiednią podaż można uzyskać przy różnych modelach żywienia.

Największe znaczenie ma całkowita ilość i jakość spożywanego białka, a nie obecność jednego konkretnego produktu.

Treonina w produktach pochodzenia zwierzęcego

Do bogatych źródeł treoniny należą:

• Jaja kurze.
• Mięso drobiowe.
• Wołowina.
• Wieprzowina.
• Ryby.
• Mleko i produkty mleczne.
• Jogurt naturalny.
• Twaróg i sery.
• Owoce morza.

Białka produktów zwierzęcych zwykle zawierają komplet aminokwasów egzogennych w proporcjach korzystnych dla potrzeb człowieka.

Jaja oraz nabiał mogą stanowić szczególnie praktyczne źródła treoniny w diecie osób, które nie spożywają mięsa.

Treonina w produktach roślinnych

Treoninę można znaleźć również w wielu produktach roślinnych.

Najważniejsze źródła to soja i jej przetwory, rośliny strączkowe, orzechy, nasiona oraz produkty zbożowe.

Szczególnie wartościowe są:

• Soja.
• Tofu.
• Tempeh.
• Soczewica.
• Ciecierzyca.
• Fasola.
• Groch.
• Orzeszki ziemne.
• Pestki dyni.
• Nasiona słonecznika.
• Komosa ryżowa.
• Płatki owsiane.
• Produkty pełnoziarniste.

Dieta roślinna może dostarczać wystarczającej ilości treoniny, pod warunkiem odpowiedniej podaży białka oraz różnorodności produktów.

Nie ma konieczności łączenia wszystkich źródeł aminokwasów w jednym posiłku. Ważniejszy jest bilans całodziennej diety.

Produkty bogate w treoninę – tabela

Poniższe wartości są orientacyjne. Rzeczywista zawartość treoniny zależy od odmiany produktu, jego składu, obróbki i zawartości wody.

Warto zwrócić uwagę, że produkty suche mają zwykle większe stężenie aminokwasów w przeliczeniu na 100 g niż produkty ugotowane, zawierające znaczną ilość wody.

Dlatego bezpośrednie porównywanie suchej soi z ugotowaną soczewicą może prowadzić do błędnych wniosków.

Treonina w diecie wegetariańskiej i wegańskiej

Treonina jest niezbędna niezależnie od przyjętego modelu żywienia.

W diecie wegetariańskiej jej źródłami mogą być jaja, nabiał, soja, strączki oraz produkty zbożowe.

W diecie wegańskiej szczególne znaczenie mają produkty sojowe, rośliny strączkowe, pestki, orzechy i pełnoziarniste produkty zbożowe.

Czy na diecie roślinnej może brakować treoniny?

Dobrze zbilansowana dieta wegańska może zapewnić odpowiednią podaż wszystkich aminokwasów egzogennych.

Ryzyko niewystarczającej podaży rośnie jednak przy bardzo niskim spożyciu białka, restrykcyjnych dietach eliminacyjnych lub jadłospisach opartych niemal wyłącznie na niewielkiej liczbie produktów.

Treonina może być jednym z aminokwasów ograniczających jakość niektórych białek roślinnych, zwłaszcza gdy dieta jest mało urozmaicona.

Dlatego warto regularnie spożywać różne źródła białka.

Dobrym rozwiązaniem jest łączenie w codziennym jadłospisie soi, strączków, nasion i produktów zbożowych.

Treonina a dieta ketogeniczna

Treonina występuje w wielu produktach stosowanych w diecie ketogenicznej.

Jej źródłami mogą być jaja, sery, ryby, tofu, tempeh, pestki dyni i orzechy.

W diecie ketogenicznej opartej na produktach roślinnych szczególnie ważne jest odpowiednie planowanie białka.

Ograniczenie węglowodanów nie powinno prowadzić do nadmiernego zmniejszenia spożycia produktów białkowych.

Treonina sama w sobie nie jest jednak substancją przyspieszającą ketozę ani suplementem o potwierdzonym działaniu odchudzającym.

Niedobór treoniny – przyczyny i objawy

Niedobór treoniny może wystąpić, gdy dieta przez dłuższy czas nie zapewnia odpowiedniej ilości pełnowartościowego białka.

U zdrowych osób spożywających wystarczającą ilość białka izolowany niedobór jednego aminokwasu jest stosunkowo rzadki.

Znacznie częściej problem dotyczy ogólnego niedożywienia białkowo-energetycznego lub nieprawidłowego bilansu aminokwasów.

Najczęstsze przyczyny niedostatecznej podaży treoniny

Do potencjalnych przyczyn należą:

• Długotrwała dieta bardzo uboga w białko.
• Restrykcyjne diety odchudzające.
• Niewłaściwie zbilansowane diety eliminacyjne.
• Niedożywienie białkowo-energetyczne.
• Zaburzenia odżywiania.
• Wybrane schorzenia przebiegające z zaburzeniami trawienia lub wchłaniania.
• Zwiększone zapotrzebowanie na białko przy jego niewystarczającej podaży.
• Niektóre stany chorobowe prowadzące do zwiększonego katabolizmu białek.

Warto pamiętać, że problemem nie musi być wyłącznie mała ilość treoniny w pożywieniu.

Znaczenie ma również ogólny stan odżywienia, strawność białka oraz dostępność pozostałych aminokwasów.

Jakie objawy może powodować niedobór treoniny?

Nie istnieje jeden charakterystyczny zestaw objawów umożliwiający rozpoznanie izolowanego niedoboru treoniny bez dodatkowej diagnostyki.

Niedostateczna podaż aminokwasów egzogennych może wiązać się z zaburzeniami syntezy białek i objawami niedożywienia.

Możliwe konsekwencje długotrwałego niedoboru białka obejmują:

• Utratę masy i siły mięśniowej.
• Pogorszenie regeneracji tkanek.
• Osłabienie ogólnej sprawności organizmu.
• Wolniejsze gojenie się ran.
• Zaburzenia wzrastania u dzieci.
• Zmiany jakości włosów i skóry.
• Pogorszenie funkcjonowania mechanizmów odpornościowych.

Objawy te są jednak nieswoiste i nie wskazują jednoznacznie na niedobór treoniny.

Zmęczenie, osłabienie czy problemy skórne mogą wynikać z wielu innych przyczyn.

Treonina a niedobór białka

Niedostateczne spożycie treoniny może ograniczać wykorzystanie pozostałych aminokwasów do syntezy białek.

Jeżeli jeden niezbędny aminokwas jest dostępny w zbyt małej ilości, organizm nie może w pełni wykorzystać pozostałych do produkcji wszystkich potrzebnych białek.

Dlatego prawidłowa dieta powinna dostarczać komplet aminokwasów egzogennych.

Szczególnie istotne jest to u osób starszych, w czasie rekonwalescencji oraz przy zwiększonym ryzyku niedożywienia.

Nadmiar treoniny – czy może szkodzić?

Treonina jest naturalnym składnikiem żywności i w ilościach typowo dostarczanych przez zbilansowaną dietę nie stanowi zagrożenia dla zdrowych osób.

Inaczej należy traktować stosowanie wysokich dawek wyizolowanego aminokwasu.

Suplementacja może dostarczać treoninę w ilościach znacznie przekraczających indywidualne zapotrzebowanie.

Nie oznacza to automatycznie toksyczności, ale wymaga ostrożności, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu.

Możliwe działania niepożądane

W badaniach nad suplementacją treoniny oceniano jej tolerancję i bezpieczeństwo, jednak dane dotyczące przewlekłego przyjmowania dużych dawek pozostają ograniczone.

Podobnie jak w przypadku innych wolnych aminokwasów, mogą występować dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak:

• Nudności.
• Dyskomfort w jamie brzusznej.
• Wzdęcia.
• Luźniejsze stolce.
• Biegunka.

Nie są to objawy charakterystyczne wyłącznie dla treoniny, a ryzyko zależy między innymi od zastosowanej dawki i indywidualnej tolerancji.

Przyjmowanie dużych ilości jednego aminokwasu może również zmieniać proporcje aminokwasów dostarczanych organizmowi.

Dlatego nie należy zakładać, że zwiększanie dawki automatycznie przekłada się na silniejsze działanie.

Czy treonina obciąża nerki?

U zdrowych osób prawidłowa podaż białka i aminokwasów jest elementem naturalnego metabolizmu.

Rozkład aminokwasów prowadzi jednak do powstawania związków azotowych, które muszą zostać odpowiednio przetworzone i wydalone.

Osoby z przewlekłą chorobą nerek powinny konsultować suplementację aminokwasów z lekarzem lub dietetykiem klinicznym.

W niektórych schorzeniach konieczne jest indywidualne ustalanie ilości i rodzaju białka.

Samodzielne stosowanie dużych dawek aminokwasów nie jest wtedy dobrym rozwiązaniem.

Treonina – suplementacja

Treonina jest dostępna w suplementach diety najczęściej pod nazwą L-threonine lub L-treonina.

Występuje jako samodzielny aminokwas, a także jako składnik mieszanek aminokwasów egzogennych EAA.

Można ją spotkać również w preparatach białkowych zawierających komplet aminokwasów.

Kiedy warto rozważyć suplementację treoniny?

Suplementacja może być rozważana w sytuacjach, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie niedostatecznej podaży treoniny lub szczególne potrzeby żywieniowe.

Dotyczy to przede wszystkim osób z ograniczoną podażą białka, wybranymi zaburzeniami odżywienia lub specyficznymi wskazaniami klinicznymi.

W praktyce pierwszym krokiem powinno być jednak oszacowanie całkowitej podaży białka i ocena jakości diety.

Jeżeli jadłospis dostarcza odpowiedniej ilości pełnowartościowego białka, przyjmowanie dodatkowej treoniny zwykle nie jest konieczne.

Należy również pamiętać, że w przypadku niedożywienia uzupełnianie wyłącznie jednego aminokwasu może być niewystarczające.

Treonina – dawkowanie

Nie ustalono jednej standardowej dawki suplementacyjnej treoniny przeznaczonej dla wszystkich zdrowych dorosłych.

Średnie zapotrzebowanie na poziomie około 15 mg/kg masy ciała dziennie dotyczy całkowitej podaży treoniny ze wszystkich źródeł.

Nie jest zaleceniem przyjmowania takiej ilości dodatkowo w kapsułkach.

Na rynku dostępne są preparaty zawierające różne ilości treoniny, często kilkaset miligramów w porcji.

Sama obecność określonej dawki w suplemencie nie dowodzi jednak, że jest ona potrzebna lub optymalna dla konkretnej osoby.

Dawkowanie powinno zależeć od celu stosowania, sposobu odżywiania, stanu zdrowia i ewentualnych zaleceń specjalisty.

Treonina – rano czy wieczorem?

Nie ma przekonujących danych potwierdzających, że treonina przynosi większe korzyści przyjmowana rano lub wieczorem.

W przypadku konieczności suplementacji ważniejsze od pory dnia są odpowiednia dawka, tolerancja przewodu pokarmowego i całkowita podaż aminokwasów.

Treonina nie jest suplementem o potwierdzonym działaniu nasennym, dlatego nie ma podstaw do rutynowego zalecania jej przed snem.

Nie wykazano również, że stosowanie jej rano poprawia koncentrację czy zwiększa poziom energii.

Treonina – na czczo czy po posiłku?

Wolne aminokwasy mogą być wchłaniane bez konieczności wcześniejszego trawienia białka.

Nie oznacza to jednak, że przyjmowanie treoniny na czczo jest bardziej skuteczne klinicznie.

Osoby odczuwające dyskomfort żołądkowy po suplementach mogą lepiej tolerować je razem z posiłkiem.

Jeżeli preparat jest stosowany zgodnie z zaleceniem specjalisty, należy przestrzegać ustalonego sposobu podawania.

Treonina a EAA i BCAA – czym się różnią?

Treonina często pojawia się w składzie suplementów zawierających aminokwasy egzogenne.

Skrót EAA pochodzi od angielskiego określenia essential amino acids i oznacza wszystkie dziewięć aminokwasów niezbędnych.

Są to:

• Histydyna.
• Izoleucyna.
• Leucyna.
• Lizyna.
• Metionina.
• Fenyloalanina.
• Treonina.
• Tryptofan.
• Walina.

BCAA obejmują natomiast trzy aminokwasy rozgałęzione: leucynę, izoleucynę i walinę.

Treonina należy do EAA, ale nie jest aminokwasem BCAA.

Czy EAA są lepsze od samej treoniny?

W kontekście syntezy białek kompletny zestaw aminokwasów egzogennych ma szersze zastosowanie niż suplementacja pojedynczego aminokwasu.

Organizm potrzebuje bowiem wszystkich niezbędnych aminokwasów do tworzenia nowych białek.

Jeżeli któryś z nich jest niedostępny w odpowiedniej ilości, proces syntezy może zostać ograniczony.

Nie oznacza to jednak, że suplementy EAA są konieczne przy prawidłowo zbilansowanej diecie.

Odpowiednia ilość pełnowartościowego białka z pożywienia zazwyczaj zapewnia dostęp do wszystkich potrzebnych aminokwasów.

Treonina a zdrowie przewodu pokarmowego – co warto wiedzieć?

Szczególna rola treoniny w syntezie mucyn sprawia, że jest ona interesującym składnikiem z punktu widzenia fizjologii jelit.

Trzeba jednak rozróżnić trzy kwestie: biologiczną funkcję treoniny, konsekwencje jej niedoboru oraz skuteczność przyjmowania dodatkowych dawek.

Fakt, że aminokwas jest niezbędny do produkcji mucyn, nie oznacza automatycznie, że jego suplementacja poprawia stan bariery jelitowej u każdej osoby.

Treonina a zespół jelita drażliwego

Zespół jelita drażliwego, określany skrótem IBS, jest zaburzeniem interakcji jelitowo-mózgowych.

Objawy mogą obejmować ból brzucha, wzdęcia oraz zmiany rytmu wypróżnień.

Chociaż treonina uczestniczy w utrzymywaniu bariery śluzowej jelit, nie ma wystarczających dowodów klinicznych potwierdzających skuteczność jej suplementacji w leczeniu IBS.

Postępowanie powinno uwzględniać rodzaj objawów, dietę, czynniki psychologiczne oraz indywidualną tolerancję pokarmów.

Treonina a choroby zapalne jelit

W badaniach eksperymentalnych analizowano znaczenie treoniny w warunkach zapalenia jelit oraz zwiększonego zapotrzebowania na aminokwasy wykorzystywane przez błonę śluzową.

Wyniki sugerują, że w określonych stanach zapalnych metabolizm treoniny w przewodzie pokarmowym może ulegać zmianom.

Nie należy jednak przenosić wyników badań na zwierzętach bezpośrednio na leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.

Nie wykazano, aby sama treonina stanowiła skuteczną terapię tych chorób.

U pacjentów z przewlekłymi chorobami przewodu pokarmowego szczególne znaczenie ma natomiast profilaktyka i leczenie niedożywienia.

Treonina a mikrobiota jelitowa

Mikrobiota jelitowa pozostaje w ścisłym związku z warstwą śluzu pokrywającą nabłonek jelitowy.

Mucyny tworzą środowisko, w którym zachodzą interakcje pomiędzy organizmem gospodarza a mikroorganizmami.

Niektóre bakterie jelitowe potrafią wykorzystywać składniki mucyn jako źródło substancji odżywczych.

Ponieważ treonina jest ważnym elementem struktury mucyn, jej dostępność może pośrednio wpływać na funkcjonowanie tego środowiska.

Nie oznacza to jednak, że suplementacja treoniny w przewidywalny sposób zwiększa ilość korzystnych bakterii lub przywraca równowagę mikrobiologiczną jelit.

Relacje pomiędzy aminokwasami, mikrobiotą i barierą jelitową są wieloczynnikowe.

Treonina a masa ciała i odchudzanie

Treonina nie jest substancją o udowodnionym działaniu redukującym tkankę tłuszczową.

Nie wykazano, że przyjmowanie jej w postaci suplementu istotnie przyspiesza metabolizm, zwiększa spalanie tłuszczu czy ogranicza apetyt u zdrowych osób.

Jej znaczenie podczas odchudzania wynika przede wszystkim z roli w metabolizmie białek.

W trakcie deficytu energetycznego odpowiednia podaż białka pomaga chronić masę mięśniową, szczególnie gdy dieta jest połączona z treningiem oporowym.

Treonina jest jednym z aminokwasów niezbędnych do syntezy białek mięśniowych.

Nie zastępuje jednak odpowiedniej podaży energii, aktywności fizycznej ani właściwie skomponowanej diety.

Przy dietach bardzo niskokalorycznych warto zwrócić szczególną uwagę na to, czy ilość spożywanego białka pozwala pokryć zapotrzebowanie na wszystkie aminokwasy egzogenne.

Treonina a sen

Treonina bywa kojarzona ze snem ze względu na swoje powiązania metaboliczne z glicyną.

Glicyna jest aminokwasem badanym między innymi pod kątem wpływu na subiektywną jakość snu.

Nie oznacza to jednak, że treonina wykazuje takie same właściwości.

Przemiany metaboliczne obu aminokwasów nie pozwalają zakładać, że suplementacja treoniny wywoła identyczne działanie fizjologiczne.

Brakuje odpowiednich badań klinicznych potwierdzających, że treonina skraca czas zasypiania, zmniejsza liczbę nocnych przebudzeń lub poprawia jakość snu.

Z tego powodu nie powinna być traktowana jako zamiennik glicyny, melatoniny czy metod leczenia zaburzeń snu.

Treonina a inne aminokwasy – najważniejsze różnice

Treonina, seryna, glicyna i lizyna są często wymieniane w kontekście syntezy białek, regeneracji oraz zdrowia tkanek.

Każdy z tych aminokwasów pełni jednak nieco inne funkcje.

Poszczególne aminokwasy nie są zamienne.

Przykładowo dodatkowa glicyna nie zastąpi treoniny w procesie syntezy białek, jeśli organizmowi brakuje tego egzogennego aminokwasu.

Podobnie suplementacja treoniny nie zastępuje odpowiedniej podaży tryptofanu czy lizyny.

Czy treonina jest bezpieczna?

Treonina dostarczana w naturalnych produktach spożywczych jest niezbędnym składnikiem prawidłowej diety.

W przypadku suplementów bezpieczeństwo zależy między innymi od dawki, czasu stosowania oraz stanu zdrowia.

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby:

• Z przewlekłą chorobą nerek.
• Z poważnymi chorobami wątroby.
• Z rozpoznanymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów.
• Stosujące specjalistyczne diety lecznicze.
• Przyjmujące liczne leki i suplementy.
• Będące w ciąży lub karmiące piersią.
• Planujące podawanie aminokwasu dzieciom.

Nie ma wystarczających danych pozwalających uznać długotrwałe stosowanie wysokich dawek treoniny za bezpieczne dla każdej z tych grup.

Treonina a leki

Nie istnieje dobrze udokumentowany, szeroki katalog istotnych interakcji treoniny z popularnymi lekami.

Nie oznacza to jednak, że każdy sposób łączenia suplementu z farmakoterapią został dokładnie przebadany.

W przypadku przyjmowania leków psychiatrycznych, neurologicznych lub stosowania specjalistycznego leczenia żywieniowego decyzję o suplementacji warto skonsultować ze specjalistą.

Szczególne znaczenie ma unikanie samodzielnego stosowania dużych dawek pojedynczych aminokwasów z zamiarem modyfikowania pracy układu nerwowego.

Treonina w ciąży i podczas karmienia piersią

Treonina jest niezbędna do prawidłowej syntezy białek i stanowi naturalny składnik diety kobiet ciężarnych oraz karmiących piersią.

W okresie ciąży organizm wykorzystuje aminokwasy również do budowy tkanek rozwijającego się dziecka.

Nie oznacza to jednak, że dodatkowa suplementacja treoniny jest rutynowo potrzebna.

Zapotrzebowanie powinno być pokrywane przede wszystkim przez odpowiednio zbilansowaną dietę.

Stosowanie izolowanych aminokwasów w wysokich dawkach wymaga indywidualnej oceny, ponieważ brakuje wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa takiego postępowania.

Jak sprawdzić poziom treoniny w organizmie?

Treonina może być oznaczana w osoczu jako element profilu aminokwasów.

Takie badania wykonuje się między innymi w diagnostyce wybranych zaburzeń metabolicznych.

Nie są one jednak rutynowo zalecane do oceny jakości diety u zdrowych osób.

Stężenie treoniny we krwi zależy od wielu czynników, w tym od niedawno spożytych posiłków, metabolizmu aminokwasów i stanu zdrowia.

Pojedynczy wynik nie pozwala wiarygodnie ocenić całkowitych zasobów treoniny ani samodzielnie rozpoznać jej niedoboru żywieniowego.

W praktyce pomocna może być analiza jadłospisu oraz oszacowanie spożycia białka.

W przypadku podejrzenia niedożywienia konieczna jest szersza ocena stanu zdrowia.

Treonina – najczęściej zadawane pytania

Na co pomaga treonina?

Treonina jest niezbędna do syntezy białek, utrzymania prawidłowej bariery śluzowej przewodu pokarmowego oraz procesów regeneracyjnych.

Uczestniczy także w budowie białek związanych z funkcjonowaniem układu odpornościowego.

Nie jest jednak lekiem na choroby jelit, zaburzenia odporności czy problemy neurologiczne.

Czy treonina jest niezbędna?

Tak. Treonina należy do dziewięciu aminokwasów egzogennych, których organizm człowieka nie potrafi samodzielnie wytwarzać.

Musi być regularnie dostarczana wraz z dietą.

Czy treonina i L-treonina to to samo?

W kontekście żywienia i budowy białek nazwy treonina oraz L-treonina odnoszą się zwykle do tej samej biologicznie istotnej formy aminokwasu.

Treonina posiada jednak różne stereoizomery. Naturalnie do syntezy ludzkich białek wykorzystywana jest L-treonina.

Czy treonina poprawia pracę jelit?

Treonina jest ważna dla produkcji mucyn, które współtworzą ochronną warstwę śluzu jelitowego.

Prawidłowa podaż aminokwasu pomaga zapewnić warunki do utrzymania tych struktur.

Nie ma jednak wystarczających dowodów, że dodatkowa suplementacja treoniny poprawia funkcjonowanie jelit u osób bez niedoboru.

Czy treonina wspomaga odporność?

Treonina jest potrzebna do produkcji białek uczestniczących w pracy układu odpornościowego i utrzymaniu bariery śluzowej.

Nie wykazano jednak jednoznacznie, że jej suplementacja zwiększa odporność na infekcje u zdrowych osób.

Czy treonina zwiększa produkcję kolagenu?

Treonina uczestniczy w syntezie białek, ale nie należy do dominujących aminokwasów kolagenu.

Nie ma wystarczających danych potwierdzających, że dodatkowe przyjmowanie treoniny zwiększa ilość kolagenu w skórze.

Czy treonina pomaga na wypadanie włosów?

Prawidłowa podaż aminokwasów jest potrzebna do produkcji keratyny i innych białek ustrojowych.

Nie wykazano jednak, że suplementacja samej treoniny skutecznie hamuje wypadanie włosów niezwiązane z niedożywieniem.

Czy treonina pomaga zasnąć?

Nie ma przekonujących dowodów klinicznych potwierdzających nasenne działanie treoniny.

Pomimo metabolicznych powiązań z glicyną nie można uznać jej za równoważny suplement wspierający sen.

Czy treonina pomaga na depresję?

Treonina uczestniczy w metabolizmie białek i aminokwasów, ale nie jest uznaną metodą leczenia depresji.

Brakuje odpowiednich badań potwierdzających skuteczność jej suplementacji w łagodzeniu objawów depresyjnych.

Czy treonina może zwiększać masę mięśniową?

Treonina jest jednym z aminokwasów niezbędnych do tworzenia białek mięśniowych.

Sama suplementacja nie gwarantuje jednak wzrostu masy mięśniowej.

Największe znaczenie mają trening oporowy, odpowiednia podaż energii, całkowite spożycie białka i regeneracja.

Czy treonina jest dobra dla wegetarian?

Tak. Jest niezbędnym aminokwasem również w diecie wegetariańskiej i wegańskiej.

Można ją dostarczać z tofu, tempehu, soi, soczewicy, ciecierzycy, pestek i innych produktów białkowych.

W przypadku diety wegetariańskiej dodatkowymi źródłami są jaja i nabiał.

Czy można łączyć treoninę z glicyną?

Treonina i glicyna są naturalnymi składnikami diety, a ich jednoczesne spożywanie wraz z żywnością jest normalnym zjawiskiem.

Nie ma jednak wystarczających badań, które pozwalałyby zalecać określone połączenie wysokich dawek tych aminokwasów w celu poprawy snu, pamięci czy funkcjonowania jelit.

Czy można łączyć treoninę z seryną?

Obydwa aminokwasy występują naturalnie w białkach spożywczych.

Nie ma potrzeby ich rutynowego łączenia w suplementach u osób prawidłowo odżywionych.

Nie udowodniono również, aby taka kombinacja miała szczególne działanie poprawiające funkcje poznawcze.

Ile treoniny dziennie należy spożywać?

Średnie zapotrzebowanie zdrowych dorosłych oszacowano na około 15 mg/kg masy ciała dziennie.

Dla osoby o masie 70 kg odpowiada to około 1050 mg treoniny dziennie.

Jest to ilość pochodząca ze wszystkich źródeł pokarmowych, a nie zalecana dawka suplementu.

Czy treonina występuje w jajkach?

Tak. Jajka zawierają treoninę oraz pozostałe aminokwasy egzogenne.

Stanowią jedno z praktycznych źródeł pełnowartościowego białka.

Czy treonina występuje w kolagenie?

Treonina może występować w białkach kolagenowych, jednak kolagen wyróżnia się przede wszystkim wysoką zawartością glicyny, proliny i hydroksyproliny.

Preparaty kolagenowe nie powinny być traktowane jako jedyne źródło wszystkich aminokwasów egzogennych.

Czy treonina jest bezpieczna przy długotrwałym stosowaniu?

Treonina w ilościach dostarczanych przez zwykłą dietę jest niezbędna i bezpieczna dla zdrowych osób.

Długotrwała suplementacja dużych dawek nie została jednak wystarczająco przebadana we wszystkich grupach populacyjnych.

Przy braku konkretnego wskazania nie ma potrzeby stosowania wysokich dawek wyizolowanego aminokwasu.

Treonina – podsumowanie

Treonina jest niezbędnym aminokwasem, którego rola wykracza poza ogólną budowę białek. Szczególne znaczenie ma jej obecność w mucynach, czyli glikoproteinach tworzących ochronną warstwę śluzu pokrywającą powierzchnię przewodu pokarmowego.

Właściwa podaż treoniny pomaga zapewnić organizmowi materiał potrzebny do prawidłowej syntezy białek, regeneracji tkanek oraz utrzymania funkcji bariery śluzowej.

Aminokwas ten uczestniczy również w metabolizmie komórkowym i stanowi element białek związanych z funkcjonowaniem układu odpornościowego.

Treonina jest dostępna w licznych produktach spożywczych, w tym jajach, nabiale, rybach, mięsie, soi, tofu, strączkach, nasionach i produktach zbożowych.

Dobrze zbilansowana dieta zazwyczaj dostarcza jej w wystarczającej ilości, dlatego dodatkowa suplementacja nie jest rutynowo konieczna.

Warto przy tym odróżniać biologiczną niezbędność treoniny od skuteczności jej przyjmowania w wysokich dawkach. Fakt, że organizm potrzebuje danego aminokwasu, nie oznacza, że jego nadmiar poprawi zdrowie, regenerację czy funkcjonowanie układu nerwowego.

Najważniejszym elementem profilaktyki niedoboru pozostaje odpowiednia ilość pełnowartościowego białka, urozmaicona dieta i dostosowanie sposobu żywienia do indywidualnych potrzeb organizmu.

O autorze

P

Mało kobiecy typ. Nie używa zbyt dużo kosmetyków, kocha te praktyczne i wielofunkcyjne. Gadżeciara – ładne opakowanie to dla niej dodatkowa frajda. Lubi zdrowy styl życia, nowości, chętnie testuje i eksperymentuj.

Profil:

cera: wrażliwa, mieszana, naczynkowa, ze skłonnością do alergii

włosy: długie, blond (rozjaśniane), cienkie

ciało: nie potrzebuje dodatkowe nawilżenia, ale ma skłonności do pajączków i wyprysków

alergie: gluten, laktoza, drożdże, białko kurze, kakao

See author's posts